spis treści

IV. INWENTARYZACJA ORNITOLOGICZNA MIASTA GŁOGOWA

Robert Rybarczyk


1. TEREN BADAŃ

Inwentaryzacją objęto obszar administrowany przez Urząd Miasta Głogowa. Zbadane zostały tereny zabudowy miejskiej: Stare Miasto, Ostrów Tumski, Os. Śródmieście, Os. Przemysłowe, Os. Chrobry, Os. Kopernik, Os. Kościuszki, Os. Hutnik I i II, Os. Piastów Śląskich, Os. Słoneczne, Os. Sportowe, Os. Paulinów, oraz tereny zabudowy wiejskiej: Os. Krzepów, Os. Nosocice, Os. Widziszów, Os. Żarków, Os. Górkowo, Os. Brzostów, Biechów, Wróblin Głogowski, a także tereny zajmowane przez Hutę Miedzi Głogów. Skontrolowano wszystkie tereny zielone na terenie miasta: Park Słowiański, Park Południowy, Park Leśny, Park Paulinów, cmentarze i ogródki działkowe. Na obszarach peryferyjnych miasta skontrolowano: lasy, nieużytki, łąki, pola uprawne, rzekę Odrę i Czarną wraz z ich dolinami oraz odstojniki cukrowni Nosocice.

2. METODYKA BADAŃ

Badania inwentaryzacyjne przeprowadzono w roku 1999, od drugiej połowy kwietnia do końca sierpnia, kiedy to ma miejsce sezon lęgowy ptaków. W przypadku rzadszych gatunków ptaków, w opracowaniu uwzględniono także obserwacje z lat wcześniejszych, dzięki czemu można potwierdzić przydatność danego miejsca dla lęgu gatunku. Kontynuacja lęgów rzadkich gatunków w tym samym miejscu świadczy bowiem o istnieniu dogodnych warunków dla tych ptaków i wskazuje na konieczność ochrony takich miejsc. Wymienione w niniejszym opracowaniu obserwacje sprzed roku 1999 pochodzą w większości z dwóch źródeł:
· dane z lat 1986 91 zawarte w publikacji Ptaki Śląska, opracowanej przez zespół ornitologów pod kierownictwem prof. Dyrcza (1991),
· dane z lat 1986 99 zawarte w Kartotece Awifauny Śląska Zakładu Ekologii Ptaków Uniwersytetu Wrocławskiego, pochodzące z obserwacji przeprowadzonych przez Roberta Rybarczyka i Ryszarda Orzechowskiego.
Badania w roku 1999 polegały na szczegółowej kontroli obszarów objętych inwentaryzacją. Szczególną uwagę poświęcono terenom zielonym w mieście oraz terenom peryferyjnym. Na całym obszarze przeprowadzono także kilka kontroli nocnych w celu stwierdzenia występowania sów i innych gatunków nocnych.
Na mapy naniesiono rzadkie gatunki według metodyki opracowanej dla inwentaryzacji gmin w województwie jeleniogórskim.

3. PRZEGLĄD STWIERDZONYCH GATUNKÓW PTAKÓW

Na terenie miasta Głogowa stwierdzono występowanie 126 gatunków ptaków lęgowych i prawdopodobnie lęgowych. Obserwacje tych gatunków przedstawione zostaną w grupach według stopnia zagrożenia – od najbardziej zagrożonych w skali świata i Europy wg Ostoi ptaków w Polsce (Gromadzki i in. 1994), poprzez zagrożone w skali Śląska i potencjalnie zagrożone wg Ptaków Śląska (Dyrcz i in. 1991), do pozostałych gatunków.

A. GATUNKI PTAKÓW ZAGROŻONYCH WYGINIĘCIEM W SKALI ŚWIATA (2 GATUNKI):

1. Kania rdzawa (Milvus milvus)
Na obrzeżach granic administracyjnych miasta w 1999 roku zaobserwowano 2 pary lęgowe:
- 1 para w lesie koło Biechowa (gniazdo na prawym brzegu Odry),
- 1 para w lesie koło Skidniowa (gniazdo również na prawym brzegu Odry).
W granicach miasta obie pary miały swoje rewiry łowieckie i były widywane bardzo często pod Hutą na rozlewiskach i na wysypisku śmieci (w sezonie lęgowym). Obie pary lęgną się na tych terenach od 1986 roku.

2. Bielik (Haliaeetus albicilla)
W sezonie lęgowym w 1999 roku widywano dwukrotnie dorosłego osobnika żerującego na rozlewiskach pod Hutą. 

B. GATUNKI ZAGROŻONE WYGINIĘCIEM W SKALI EUROPY (18 GATUNKÓW):

1. Bąk ( Botaurus Stellaris)
- 31 V 99 – 1 samiec odzywał się głosem tokowym na rozlewiskach pod Hutą Miedzi Głogów (wschodni skraj Huty).
Po raz pierwszy bąk był obserwowany na tym terenie w sezonie lęgowym 24 V 98. Jednak już podczas liczenia zimowego ptaków wodnych 19 I 96 widziano 1 dorosłego osobnika na rozlewiskach na północ od Huty.

2. Bączek (Ixobrychus minutus)
30 V 99 – na rozlewiskach koło Huty Miedzi Głogów słyszano 2 samce tokujące (na wschód od Huty I). Ptaki odzywały się od maja do lipca w różnych miejscach rozlewiska i o różnych porach dnia i nocy. W poprzednich latach bączka w granicach administracyjnych miasta nie stwierdzono.

3. Bocian biały (Ciconia ciconia)
W roku 1999 stwierdzono tylko 3 pary lęgowe:
- 15 VI 99 – 1 para z gniazdem w Krzepowie na dachu budynku,
- 15 Vi 99 – 1 para na drzewie koło Nosocic w dolinie rzeki Czarnej,
- 25 VI 99 – 1 para z gniazdem na zachodnim skraju Huty II.
Jeszcze w roku 1991 zajęte były 4 gniazda – 2 w granicach administracyjnych miasta oraz 2 tuż za granicami administracyjnymi miasta w dolinie rzeki Czarnej. Wymienione gniazda były rozmieszczone:
- na drzewie na północno wschodnim skraju wsi Widziszów,
- na drzewie 100 m na północny – wschód od Nosocic, na prawym brzegu rzeki Czarnej (przy granicy administracyjnej miasta),
- na drzewie na prawym brzegu rzeki Czarnej, 200 m na północny – wschód od Nosocic (przy granicy administracyjnej miasta).

4. Łabędź krzykliwy (Cygnus cygnus)
W roku 1999 stwierdzono 1 parę lęgową na rozlewiskach koło Huty I, co potwierdzają następujące obserwacje:
- 22 IV 99 – 1 dorosły żerował na rozlewiskach,
- 23 IV 99 – 2 dorosłe silnie zaniepokojone, z których jeden po około godzinie schował się w trzciny (gdzie w ubiegłych latach było gniazdo),
- 31 V 99 – 1 dorosły zaniepokojony na rozlewiskach odleciał w stronę Odry,
- 18 VI 99 – brak ptaków z młodymi świadczy o tym, że w tym roku łabędzie utraciły lęg.
Uwaga: Stałą populację tego gatunku odkryto na Śląsku, gdzie w 1983 roku odnaleziono pierwsze zajęte gniazdo koło Bełcza Wielkiego. W latach 1983 1988 odnaleziono dalszych 6 gniazd – wszystkie w dolinie Odry pomiędzy Ścinawą a Hutą Miedzi Głogów. Łabędzie krzykliwe na rozlewiskach gnieżdżą się co roku od 1988, z wyjątkiem bardzo suchych lat. Wszystkie miejsca jego lęgu powinny znaleźć się pod ochroną.

5. Trzmielojad (Pernis apivorus)
W sezonie 1999 nie stwierdzono. Trzmielojady były obserwowane jednak w poprzednich latach od 1986 roku koło Huty II.

6. Kania czarna (Milvus migrans)
W sezonie 1999 odnotowano 1 parę lęgową w lesie koło Rapocina, (gniazdo w lesie na prawym brzegu Odry). W granicach administracyjnych miasta kanie czarne posiadają swój rewir łowiecki w okolicach Huty. Para była widziana kilkakrotnie od kwietnia do lipca.

7. Błotniak stawowy (Circus aeruginosus)
W sezonie 1999 spotkano 1 parę na rozlewiskach pod Hutą I. Jeszcze w 1998 roku w tym samym miejscu widziano 2 pary lęgowe. W roku 1986 jedna para lęgła się na starorzeczu 1 km za Wróblinem Głogowskim w dół rzeki, ale w 1999 błotniaka tam nie stwierdzono.

8. Żuraw (Grus grus)
W sezonie 1999 roku widziano jedną zaniepokojoną parę – 22 V 99, a 16 VII 99 znaleziono porzucony lęg na rozlewiskach pod Hutą I. Żurawie zaczęły lęgnąć się pod Hutą dopiero w 1998 roku.

9. Rycyk (Limosa limosa)
- 23 IV 99 – 2 osobniki tokujące na rozlewiskach pod Hutą Miedzi Głogów (wschodnia część rozlewisk).
Na tym stanowisku rycyki po raz pierwszy stwierdzono w 1986 roku, gdzie widziano 1 parę, a w 1998 trzy pary tokujące. Ptaki lęgły się pod Hutą prawie co roku z wyjątkiem suchych lat.

10. Rybitwa rzeczna (Sterna hirundo)
Nieliczny gatunek lęgowy, zaobserwowany tyko na rozlewiskach pod Hutą I, gdzie widziano 1 parę lęgową. Ptaki na rozlewiskach gnieżdżą się już od 1986 roku, kiedy to po raz pierwszy zanotowano 5 par na zbiorniku osadowym. Rybitwy zakładały co roku swoją kolonię w innych miejscach, jednak wszystkie w obrębie rozlewisk.

11. Rybitwa białoczelna (Sterna albifrons)
W 1986 roku, na rozlewiskach pod Hutą I zaobserwowano 1 parę tokującą w sezonie lęgowym. Parę tę widziano w kolonii lęgowej rybitwy rzecznej, znajdującej się w dużej gliniance, która w późniejszych latach została zasypana. Od tego czasu rybitw białoczelnych nie odnotowano na tym obszarze.

12. Rybitwa czarna (Chlidonias niger)
W roku 1999 nie stwierdzono par lęgowych. Tyko 25 VI 87 roku odnotowano próbę lęgu (zaobserwowano 1 parę zaniepokojoną, która krążyła nad rozlewiskami pod Hutą; gniazda nie znaleziono). Ptaki widywano jednak w sezonie lęgowym w następnych latach, np. 11 V 96 obserwowano 20 osobników dorosłych żerujących na rozlewiskach.

13. Zimorodek (Alcedo atthis)
W 1999 zaobserwowano 2 pary lęgowe:
- 18 VI 99 – 1 osobnik dorosły zaniepokojony żerował na starorzeczu 1 km za Wróblinem Głogowskim w dół Odry,
- 15 VI 99 – 1 para z norką zaniepokojona przy kanale uchodzącym do rzeki Czarnej.

14. Dzięcioł czarny (Dryocopus martius)
w tym roku stwierdzono tylko 1 parę lęgową:
- 1 para lęgowa w lesie na półwyspie w ujściu rzeki Czarnej.

15. Dzięcioł średni (Dendrocopos medius)
Widziano tyko w 1998 – 2 samce tokujące na Ostrowiu Tumskim. W sezonie 1999 nie słyszano.

16. Świergotek polny (Anthus campestris)
Stwierdzony tylko na terenach wokół Huty I i nowego wysypiska śmieci:
- 4 V 99 – 1 para na jałowych łąkach w dolinie Odry,
- 4 V 99 – 3 pary na terenach ruderalnych pod Hutą I,
- 31 V 99 – 3 pary na murawach psammofilnych koło nowego wysypiska śmieci.
W roku 1996 jedna para lęgła się na skraju Os. Piastów Śląskich, obecnie nie stwierdzono.

17. Gąsiorek (Lanius collurio)
Gatunek dość licznie występujący w granicach miasta. Stwierdzono kilkanaście par lęgowych, przeważnie w dolinie Odry i rzeki Czarnej: 
- 13 V 99 – 3 pary lęgowe we wschodniej części Ostrowia Tumskiego,
- 24 V 99 – 1 para lęgowa na terenie starych wodociągów koło Os. Piastów Śląskich,
- 31 V 99 – 1 para lęgowa w kępie krzewów przy torach kolejowych w Biechowie,
- 31 V 99 – 2 pary lęgowe na obrzeżach starej glinianki za Biechowem w kierunku Huty,
- 15 VI 99 – 1 para lęgowa w ujściu rzeki Czarnej,
- 18 VI 99 – 1 para z podlotem w kępach krzewów pomiędzy Hutą I i II,
- 18 VI 99 – 2 pary na starorzeczu 1 km za Wróblinem Głogowskim w dół rzeki,
- 25 VI 99 – 2 pary na zachodnim skraju Huty II,
- 25 VI 99 – 1 para z młodymi na ogrodzeniu Huty II.

18. Ortolan (Emberiza hortulana)
W roku 1999 stwierdzony na obrzeżach pól uprawnych, gdzie zaobserwowano:
- 27 VI 99 – 3 samce śpiewały na polu znajdującym się na Ostrowiu Tumskim,
- 15 VI 99 – 2 samce śpiewały na odstojnikach cukrowni,
- 25 VI 99 – 1 samiec śpiewał na skraju pola za Hutą II.

C. GATUNKI PTAKÓW ZAGROŻONYCH NA ŚLĄSKU (8 GATUNKÓW):
1. Nurogęś (Mergus merganser)
W granicach administracyjnych miasta istnieje jedno stanowisko lęgowe w lasach koło Biechowa, gdzie na przestrzeni kilku lat obserwowano:
- 2 VII 94 – 1 samica z 9 młodymi na rzece (400. km Odry) koło Huty Miedzi Głogów,
- 30 IV 98 – 1 para na rozlewiskach koło Huty I bez młodych,
- 8 V 99 – 1 para pod Biechowem bez młodych.

2. Kobuz (Falco subbuteo)
- 18 VI 99 – 1 osobnik dorosły siedział na słupie i wypatrywał ofiary (obserwacja na skraju sosnowego lasu 1 km na zachód od Wróblina Głogowskiego).
W ubiegłych latach były obserwowane pojedyncze osobniki żerujące w granicach administracyjnych miasta.

3. Przepiórka (Coturnix coturnix):
- 24 V 99 – 5 samców odzywało się na polu uprawnym 100 m na wschód od Os. Piastów Śląskich.

4. Krwawodziób (Tringa totanus)
W granicach miasta istnieje tylko jedno czynne stanowisko pod Hutą Miedzi Głogów (znane od 1986 roku), co potwierdzają następujące obserwacje tokujących ptaków:
- w sezonie 98 – 6 7 par lęgowych,
- w sezonie 99 – 2 pary lęgowe.

5. Samotnik (Tringa ochropus)
- 9 i 23 VI 86 – pojedynczy zaniepokojony osobnik, lecący z odstojnika koło cukrowni do podmokłego lasku przy rzece Czarnej.
- 22 IV 99 – 1 dorosły osobnik na rozlewiskach pod Hutą I prawdopodobnie lęgowy.

6. Dudek (Upupa epops)
Zaobserwowano 1 parę na północnym skraju Huty II:
- 11 V 96 – 1 para zaobserwowana na północnym skraju Huty II.
- 5 VIII 99 – 1 para żerowała koło Huty II.

7. Srokosz (Lanius excubitor)
W sezonie lęgowym 1999 zaobserwowano kilka pojedynczych par skupionych w dolinie rzeki Odry:
- 22 IV 99 – 1 dorosły osobnik zaniepokojony w kępie drzew rosnącej wzdłuż polnej drogi od Huty do Biechowa, 100 m przed groblą,
- 10 V 99 – 1 para z gniazdem w szpalerze drzew przy drodze z Krzepowa do Szczyglic,
- 15 VI 99 – 1 osobnik żerujący na północno zachodnim skraju Huty II,
- 15 VI 99 – 1 osobnik zaniepokojony na krzaku koło pierwszej pompowni,
- 18 VI 99 – 2 osobniki dorosłe żerujące koło starorzecza Odry 1 km w dół rzeki za Wróblinem Głogowskim.

8. Pliszka cytrynowa (Motacilla citreola)
W 1999 roku na rozlewiskach pod Hutą I zaobserwowano jedną parę lęgową, która pomyślnie wyprowadziła młode. Jest to gatunek bardzo rzadki w Polsce, będący w ekspansji na zachód. Dopiero w 1994 roku stwierdzono pierwsze lęgi na Pomorzu (4 pary). Na Śląsku odnotowano dwie pary na dwóch stanowiskach: jedno na zbiorniku Turawskim, a drugie pod Hutą Miedzi Głogów. W 1998 roku zagnieździła się na rozlewiskach pod Hutą I jedna para. Ta sama para w 1999 roku miała tam lęg.

D. GATUNKI POTENCJALNIE ZAGROŻONE (11 GATUNKÓW):

1. Perkoz rdzawoszyi (Podiceps grisegena)
Na rozlewiskach pod Hutą od 1996 roku gnieździ się 1 para, co potwierdza obserwacja z 22 IV 99, kiedy to ponownie widziano 1 parę lęgową.

2. Krakwa (Anas strepera)
W sezonie 1999 miały miejsce następujące obserwacje ptaków prawdopodobnie lęgowych: 
- 22 IV 99 – 1 para żerująca na rozlewiskach,
- 22 V 99 – 1 para żerująca na rozlewiskach.
Krakwy widziano także 2 VI 98 – 1 samca i 2 samice na rozlewiskach koło Huty I.

3. Cyraneczka (Anas crecca)
W sezonie 1999 nie spotkano cyraneczek w sezonie lęgowym, jednak 6 VI 98 obserwowano 3 osobniki dorosłe, prawdopodobnie lęgowe na rozlewiskach pod Hutą.

4. Cyranka (Anas qerquedula)
Zaobserwowano 8 V 99 roku jednego samca na rozlewiskach pod Hutą I. Rok wcześniej, 16 V 98 odnotowano tam jednak 3 pary.

5. Płaskonos (Anas clypeata)
Na rozlewiskach pod Hutą I widziano odpowiednio:
- 22 IV 99 – 19 samców i 2 samice,
- 1 V 99 – 7 dorosłych,
- 20 VI 99 – 20 dorosłych osobników,
Płaskonosy gnieżdżą się na rozlewiskach pod Hutą od 1986 roku.

6. Bekas (Galinago galinago)
23 IV 99 zaobserwowano kilka samców tokującego na rozlewiskach pod Hutą I. W latach 1986 92 kilkakrotnie słyszano tokujące samce (w liczbie od 1 do 5) na podmokłej łące przy odstojnikach. W sezonie 1999 brak obserwacji z tego miejsca.

7. Turkawka (Streptopelia turtur)
Lęgowa w całej dolinie Odry:
- 4 V 99 – 1 para w kępie wierzb koło pompowni,
- 13 V 99 – 2 pary w kępie wierzb rosnących wzdłuż zatoki na Odrze koło siedziby LOK u,
- 13 V 99 – 1 para w kępie topoli przy skraju zatoki za siedzibą LOK u,
- 13 V 99 – 1 para koło starych fortów na Ostrowiu Tumskim,
- 13V 99 – 1 para koło Starej Odry na wysokości wodociągów,
- 15 V 99 – 1 para w kępie drzew koło Krzepowa przy pierwszym starorzeczu,
- 15 V 99 – 1 para na obrzeżach odstojników cukrowni,
- 15 V 99 – 1 para na obrzeżach Ciepłowni,
- 15 V 99 – 1 para w ujściu rzeki Czarnej do Odry,
- 18 V 99 – 1 para na starorzeczu 1 km za Wróblinem Głogowskim w górę rzeki Odry.

8. Płomykówka (Tyto alba)
W styczniu 1999 znaleziono 1 martwego osobnika dorosłego przy drodze do ośrodka „Neptun”. Podczas nocnych kontroli płomykówki nie stwierdzono. W ubiegłych latach również nie odnotowana.

9. Dzierlatka (Galerida cristata)
Zaobserwowano kilkanaście par lęgowych, głównie na terenach peryferyjnych miasta:
- 15 V 99 – 1 para na skraju ogródków działkowych „Marii Konopnickiej”,
- 15 V 99 – 1 para na placu targowym koło stadionu,
- 18 V 99 – 1 para na placu szkoły Hutniczej,
- 20 V 99 – 1 para na placu bazy MPK,
- 24 V 99 – 17 par na Os. Piastów Śląskich,
- 17 VI 99 – 3 pary na Os. Kopernika,
- 17 VI 99 – 1 para na Os. Kościuszki,
- 19 VI 99 – 1 para na nowym cmentarzu,
- 19 VI 99 – 1 para na skraju Os. Brzostów,
- 19 VI 99 – 1 para na skraju kąpieliska Paulinów,
- 19 VI 99 – 1 para na Os. Paulinów.
Nie stwierdzona na terenach peryferyjnych Huty Miedzi Głogów ani na Os. Przemysłowym.
Jedna para gnieździła się na Starym Mieście w 1991 roku (obserwacja z 15 V 91), ale później opuściła to stanowisko.

10. Świergotek łąkowy (Anthus pratensis)
Zaobserwowany tylko na terenach podmokłych doliny Odry i rzeki Czarnej:
- 31 V 99 – 3 pary na rozlewiskach pod Hutą I,
- 15 VI 99 – 2 pary na dużym starorzeczu rzeki Czarnej 100 m na północ od Krzepowa, 
- 15 VI 99 – 1 para na małym starorzeczu rzeki Czarnej 150 m na północny - zachód od Krzepowa,
- 15 VI 99 – 2 pary na starorzeczu między Krzepowem a Nosocicami w dolinie rzeki Czarnej,

11. Świerszczak (Locustella naevia)
Odnotowano pojedyncze śpiewające samce w dolinie Odry:
- 12 V 99 – 1 samiec na podmokłej łące we wschodniej części Ostrowia Tumskiego,
- 31 V 99 – 3 pojedyncze samce na rozlewiskach pod Hutą I,
- 26 VI 99 – 1 samiec na nie zagospodarowanym zbiorniku koło Huty II,
- 27 VI 99 – 2 samce na rozlewiskach między Odrą a Hutą II.


E. POZOSTAŁE GATUNKI LĘGOWE – 89 GATUNKÓW:

Perkozek (Tachybaptus ruficollis)
W 1999 w granicach administracyjnych miasta odnotowany tylko na rozlewiskach pod Hutą I, gdzie słyszano 2 pary tokujące. W miejscu tym ptaki gnieżdżą się od 1986 roku.

Perkoz dwuczuby (Podiceps cristatus)
Zaobserwowany tylko na rozlewiskach pod Hutą I, gdzie 22 IV 99 roku spotkano 4 pary zaniepokojone, a 18 VI 99 – 4 pary z młodymi.

Perkoz zausznik (Podiceps nigricollis)
Odnotowany tylko na rozlewiskach pod Hutą I, gdzie 22 IV 99 roku widziano 12 lęgowych par. Zausznik występował tylko w miejscu, gdzie swoje kolonie zakładały mewy. Na rozlewiskach gnieździ się od 1992 roku

Łabędź niemy (Cygnus olor)
Nieliczny gatunek lęgowy – w granicach miasta zaobserwowano tylko 2 pary lęgowe:
- 18 VI 99 – 1 para na starorzeczu 1 km za Wróblinem Głogowskim w dół rzeki Odry,
- 31 V 99 – 1 para z młodymi na rozlewiskach pod Hutą I.

Gęgawa (Anser anser)
W roku 1999 widziano 23 IV w godzinach porannych jednego osobnika zaniepokojonego, który wypłynął z trzcin. Podczas późniejszych kontroli gęsi gęgawy nie widziano. Rok wcześniej (1 V 98) zaobserwowano na rozlewiskach jednego osobnika żerującego.

Krzyżówka (Anas platyrhynchos)
Najliczniejsza ze wszystkich gatunków kaczek gnieżdżących się w granicach administracyjnych miasta. Licznie lęgła się w całej dolinie Odry i Czarnej oraz na odstojnikach cukrowni.

Głowienka (Aythya ferina)
Zaobserwowana tylko na rozlewiskach pod Hutą I, gdzie widziano:
- 8 V 99 – 4 samce i 2 samice,
- 22 V 99 – 13 samców i 3 samice,
- 18 VI 99 – 8 samców i 10 samic.

Czernica (Aythya fuligulla)
Stwierdzona tylko na rozlewiskach pod Hutą I, gdzie zaobserwowano:
- 22 IV 99 – 6 par i 1 samca,
- 8 V 99 – 2 samce i 1 samicę,
- 22 V 99 – 7 samców i 2 samice.

Jastrząb (Accipiter gentilis)
W roku 1999 stwierdzono 1 parę lęgową na Ostrowie Tumskim. Stanowisko to jest znane od 1987 roku.

Myszołów zwyczajny (Buteo buteo)
W sezonie 1999 widziano:
- 3 pary na Ostrowiu Tumskim,
- 5 par na odcinku od Biechowa do zachodniej granicy administracyjnej miasta.

Pustułka (Falco tinninculus)
Zaobserwowana głównie na wysokich obiektach. Tylko pojedyncze pary założyły gniazda na drzewach. W 1999 stwierdzono następujące gniazda:
- 2 pary na kominie nowej ciepłowni w Widziszowie (dwa gniazda na różnych poziomach),
- 1 para na wieży zamku w Głogowie,
- 1 para na wieży kościoła Św. Mikołaja,
- 1 para na wieży kościoła Bożego Ciała,
- 1 para na wieżowcu przy ul. Budowlanych 18,
- 1 para na dachu wieżowca przy ul. Daszyńskiego 1,
- 1 para na dachu wieżowca przy ul. Armii Krajowej 13,
- 1 para na dachu wieżowca przy ul. Wojska Polskiego 3,
- 1 para na dachu wieżowca przy ul. Plutona 2,
- 1 para w kępie drzew w dolinie Odry 500 m na zachód od Biechowa,
- 1 para w kępie drzew w dolinie Odry 1000 m na zachód od Biechowa,
- 1 para na dużym kominie Huty I,
- 1 para na hali zlokalizowanej we wschodniej części Huty I,
- 2 pary na dużej hali znajdującej się na zachodnim skraju Huty II,
- 1 para w kępie drzew w dolinie rzeki Odry na północ od skraju Huty II,
- 1 para w kępie drzew w dolinie rzeki Odry na północny wschód od końca osadnika.
Porównując liczebność pustułek w roku 1999 i w latach ubiegłych, można stwierdzić niewielki spadek o 5 par lęgowych w samym mieście. Spadek ten był spowodowany dużą liczbą remontów na wysokich obiektach, które wiązały się z zatykaniem otworów wentylacyjnych (głównego miejsca lokalizacji gniazd na wieżowcach). Po zatkaniu otworów wentylacyjnych w wyremontowanych wieżowcach, będących bezpiecznym schronieniem w okresie lęgów, wszystkie pustułki przeniosły się na dachy budynków.

Kuropatwa (Perdix perdix)
Gatunek lęgowy, występujący na peryferiach miasta, głównie na nieużytkach, na obrzeżach pól uprawnych oraz na łąkach.

Bażant (Phasianus colchicus)
Lęgowy, obserwowany głównie na obrzeżach miasta, w dolinach rzek, na terenach ruderalnych i na nieużytkach.

Wodnik (Rallus aquaticus)
Rzadki gatunek lęgowy – 26 27 VI 99 roku stwierdzono występowanie tylko 3 samców zaniepokojonych na rozlewiskach koło Huty I. Jeszcze w 1987 na starorzeczu Odry (1 km za Wróblinem Głogowskim w dół rzeki) słyszano 1 samca. Przeprowadzone wabienie z magnetofonu w tym roku nie potwierdziły występowania tego gatunku na starorzeczu.

Kokoszka (Gallinula chloropus)
Stwierdzona tylko na dwóch stanowiskach:
- 16 VI 99 – 1 para na starorzeczu przy moście na rzece Czarnej koło Krzepowa,
- 18 VI 99 – 1 para na rozlewiskach pod Hutą I.
- 20 VI 99 – 1 para z młodymi na rzece Czarnej koło Nosocic, 
- 20 VI 99 – 1para z młodymi na starorzeczu w Widziszowie.

Łyska (Fulica atra)
Występuje głównie na rozlewiskach pod Hutą, na starorzeczu 1 km za Wróblinem Głogowskim, na Ostrowiu Tumskim, na odstojnikach cukrowni oraz w dolinie rzeki Czarnej.

Sieweczka rzeczna (Charadrius dubius)
Zaobserwowana na dwóch stanowiskach:
- 16 VI 99 – 2 pary na odstojnikach cukrowni koło Widziszowa. Na tym stanowisku największa liczba par (6) stwierdzona została w 1994 roku.
- 23 IV 99 – 7 par na rozlewiskach pod Hutą I. Na tym stanowisku po raz pierwszy została znaleziona w 1986 roku i liczyła około 500 1000 par. Początkowo w całości znajdowała na dzikim zbiorniku przy Hucie II, przeznaczonym do zagospodarowania przez hutę. Wraz z postępującym przekształcaniem zbiornika, kolonia powoli zaczęła przenosić się na rozlewiska koło Huty I. Nastąpiło to w 1994 roku.

Mewa pospolita (Larus canus)
Gatunek lęgowy rzadki na Śląsku, występujący na rozlewiskach pod Hutą. W sezonie 1999 zaobserwowano 3 pary lęgowe. Kolonia mew pospolitych jest znana od 1986 roku – kiedy została odkryta liczyła 15 20 par. Była zlokalizowana w kolonii mew śmieszek w dużym zbiorniku przeznaczonym do zagospodarowania. W późniejszych latach, po likwidacji zbiornika, liczba par lęgowych drastycznie spadła do 1 3 par.

Grzywacz (Columba palumbus)
Stwierdzony zarówno na terenie miasta jak i na jego peryferiach.

Sierpówka (Streptopelia decaocto)
Zaobserwowana na terenia całego miasta oraz na peryferiach.

Kukułka (Cuculus canorus)
Występuję w całej dolinie rzeki Odry i Czarnej oraz w parkach i na cmentarzach.

Puszczyk (Strix aluco)
Zaobserwowano 2 pary lęgowe:
- 19 VI 99 – 1 para w parku koło basenu,
- 12 V 99 – 1 para w parku przy ul. Zamkowej.
Na przestrzeni kilku lat zaznaczył się duży spadek liczebności puszczyka w mieście. Jeszcze 3 4 lata temu był on widziany prawie w każdym parku, na stadionie oraz na cmentarzach. Obecnie tak duży spadek liczebności należy tłumaczyć nadmierną eksploatacją parków przez służby miejskie.

Uszatka (Asio otus)
Spotkano tylko 2 pary lęgowe:
- 19 VI 99 – 1 para na starym poniemieckim cmentarzu,
- 26 VI 99 – 1 para w kępie drzew koło Huty II przy starym zbiorniku osadowym.
W poprzednich latach uszatki były ptakami często widzianymi w dolinie rzeki Odry. Obecny spadek może być spowodowany tym, że ptaki wskutek nadmiernej urbanizacji przeniosły się poza granice miasta.

Jerzyk (Apus apus)
Gatunek lęgowy, występujący głównie w blokach mieszkalnych, wieżowcach i innych wysokich budynkach. Gatunek ten jest ściśle związany z miastami, nie występuje na osiedlach typu wiejskiego.

Krętogłów (Iynx torquilla)
Zaobserwowany przeważnie w dolinie rzeki Odry, Czarnej i w niektórych parkach.

Dzięcioł zielony (Picus viridis)
Zaobserwowany w dolinach rzecznych i parkach, gdzie widziano:
- 12 III 99 – 1 samiec tokował koło ośrodka „Neptun”,
- 13 III 99 – 1 samiec tokował w pasie drzew nad Odrą koło ul. Krochmalnej,
- 30 III 99 – 1 samiec tokował na drzewie koło Szkoły Ekonomicznej,
- 1 V 99 – 1 samiec tokował na cmentarzu w Biechowie,
- 12 V 99 – 1 samiec tokował koło siedziby LOK u,
- 13 V 99 – 1 samiec zaniepokojony na skraju zatoki,
- 13 V 99 – 1 para zaniepokojona między mostami Starej Odry,
- 13 V 99 – 1 samiec zaniepokojony koło starych wodociągów na Ostrowiu Tumskim.

Dzięcioł duży (Dendrocopos major)
Występował w całej dolinie rzeki Odry i Czarnej, w parkach i na starym cmentarzu.

Dzięciołek (Dendrocopos minor)
Widziany przeważnie w dolinach rzeki Odry i Czarnej.

Skowronek (Alauda arvensis)
Gatunek lęgowy na terenach peryferyjnych miasta, na polach uprawnych i na nieużytkach.

Brzegówka (Riparia riparia)
W sezonie 99 stwierdzono 3 kolonie:
- 2 kolonie koło nowego wysypiska śmieci z 20 i 17 zajętymi norkami,
- 1 kolonia w dużym wykopie na terenie Huty I (od strony wschodniej) z 50 zajętymi norkami.
Na początku lat 90 tych brzegówki gnieździły się na odstojnikach cukrowni, obecnie opuściły to stanowisko.

Dymówka (Hirundo rustica)
Zaobserwowana głównie w zabudowie typu wiejskiego Głogowa.

Oknówka (Delichon urbica)
Widziana na terenach zwartej zabudowy miejskiej. Gatunek ten od kilku lat wykazuje duży spadek liczebności w kraju. W sezonie 99 odnotowano bardzo niewielkie kolonie lęgowe:
- 1 para na Os. Hutnik II,
- 2 pary na Os. Hutnik I,
- 22 pary na Os. Kopernik (najliczniejsza kolonia to 10 par),

Świergotek drzewny (Anthus trivialis)
Stwierdzony głównie na obrzeżach miasta oraz w dolinach rzek Odry i Czarnej.

Pliszka żółta (Motacilla flava)
Wstępuje na terenach peryferyjnych miasta.

Pliszka siwa (Motacilla alba)
Obserwowana na terenach podmokłych w dolinie rzeki Odry i Czarnej.

Strzyżyk (Troglodytes troglodytes)
Zaobserwowany w dolinach rzecznych Odry i Czarnej.

Pokrzywnica (Prunella modularis)
Słyszano tylko jednego samca śpiewającego na Ostrowiu Tumskim.

Rudzik (Erithacus rubecula)
Spotykany na terenach zielonych o zwartych zadrzewieniach.

Słowik rdzawy (Luscinia megarhynchos)
Zaobserwowany głównie w miejscach silnie zakrzaczonych w dolinach rzecznych Odry i Czarnej, a także na cmentarzach, w parkach i na ogródkach działkowych.

Kopciuszek (Phoenicurus ochruros)
Występuje w zabudowie miejskiej, w parkach, na ogródkach działkowych i na cmentarzach.

Pleszka (Phoenicurus phoenicurus)
Stwierdzona tylko w parkach i na ogródkach działkowych:
- 13 V 99 –1 samiec śpiewał w fosie miejskiej koło budynku sądu,
- 14 V 99 – 3 samce śpiewały w Parku Leśnym między ul. Krzywoustego a ul. Daszyńskiego,
- 14 V 99 – 1 samiec śpiewał w Parku Miejskim w Miasteczku Ruchu Drogowego,
- 25 V 99 – 1 samiec śpiewał na ogródkach działkowych „Osiedle”,
- 25 V 99 – 1 samiec śpiewał na zielonym skwerze przy ul. Sienkiewicza i ul. Daszyńskiego,
- 26 VI 99 – 1 samiec śpiewał w Parku Leśnym na rondzie.
- 26 V 99 – 1 samiec śpiewał na zielonym skwerze przy ul. Spadochronowej,

Pokląskwa (Saxicola ruberta)
Występuje głównie na terenach peryferyjnych miasta.

Kląskawka (Saxicola torquata)
Zaobserwowano kilkanaście par lęgowych, głównie na nieużytkach: 
- 24 V 99 – 5 par na Os. Piastów Śląskich,
- 28 V 99 – 1 para koło Głogowskiej Fabryki Domów,
- 31 V 99 – 1 para koło Biechowa,
- 31 V 99 – 6 par koło nowego wysypiska śmieci,
- 18 VI 99 – 1 para na skraju dużej polany 1 km za Wróblinem Głogowskim w dół rzeki,
- 19 VI 99 – 1 para na terenie MPK,
- 25 VI 99 – 2 pary na zachodnim skraju Huty II,
- 25 VI 99 – 1 para przy północnym ogrodzeniu Huty II,
- 16 VII 99 – 1 para na cmentarzu koło Biechowa.

Białorzytka (Oenanthe oenanthe)
Stwierdzona tylko na terenach ruderalnych i nieużytkach: 
- 22 IV 99 – 1 para na nieużytkach przy wschodnim skraju rozlewisk pod Hutą I,
- 24 V 99 – 2 pary na Os. Piastów Śląskich w jego południowej części,
- 28 V 99 – 2 pary na terenie Głogowskiej Fabryki Domów,
- 31 V 99 – 2 pary na Starym Mieście,
- 16 VI 99 – 1 para na placu składowym cukrowni,
- 16 VI 99 – 2 pary na terenie nowej ciepłowni w Widziszowie,
- 19 VI 99 – 1 para na nowym cmentarzu,
- 19 VI 99 – 1 para na placu budowy przy ul. Wita Stwosza,
- 19 VI 99 – 1 para na terenie bazy MPK,
- 25 VI 99 – 1 para na składowisku piasku Huty I,
- 25 VI 99 – 2 pary na placu koło dużego komina Huty II,
- 25 VI 99 – 1 para na składzie żużlu Huty II,
- 25 VI 99 – 1 para na nowym wysypisku śmieci,
- 27 VI 99 – 1 para przy drugiej pompowni koło Huty I i II.

Kos (Turdus merula)
Występuję na terenach zadrzewionych całego miasta i dolin rzecznych.

Kwiczoł (Turdus pilaris)
Spotykany głównie w parkach oraz w dolinach rzeki Odry i Czarnej.

Drozd śpiewak (Turdus philomelos)
Obserwowany w dolinach rzeki Odry i Czarnej oraz w parkach i na cmentarzach.

Strumieniówka (Locustella fluviatilis)
Stwierdzona tylko w dolinie Odry:
- 26 VI 99 – 4 samce śpiewały na starorzeczu Odry, 1 km za Wróblinem Głogowskim w dół rzeki,
- 27 VI 99 – 1 samiec śpiewał na rozlewiskach między Odrą a Hutą II,
- 27 VI 99 – 4 samce śpiewały na Ostrowiu Tumskim.

Brzęczka (Locustella luscinioides)
Zaobserwowano tyko jednego samca na starorzeczu Odry, 1 km za Wróblinem Głogowskim w dół rzeki.

Rokitniczka (Acrocephalus schoenobaenus)
Zaobserwowana w granicach administracyjnych miasta – słyszano tyko pojedyncze samce śpiewające w dolinach rzeki Odry i Czarnej.

Łozówka (Acrocephalus palustris)
Występuje w dolinach rzeki Odry i Czarnej.

Trzcinniczek (Acrocephalus scirpaceus)
Spotykany tylko na podmokłych terenach w dolinach rzeki Odry i Czarnej.

Trzciniak (Acrocephalus arundinaceus)
Zaobserwowany w miejscach, gdzie rosły zwarte łany trzcin. Został stwierdzony:
- 8 V 99 – 4 samce śpiewały na rozlewiska pod Hutą I,
- 26 VI 99 – 1 samiec śpiewał na starorzeczu Odry, 1 km za Wróblinem Głogowski w dół rzeki,
- 27 VI 99 – 9 samców śpiewało na rozlewiskach między rzeką Odrą a Hutą I i II,
- 27 VI 99 – 1 samiec śpiewał na Ostrowiu Tumskim.
Zaganiacz (Hippolais icterina)
Obserwowany głównie na terenach zielonych o zwartym zadrzewieniu w dolinach obu rzek, a także w parkach.

Piegża (Sylvia curruca)
Spotykana w dolinach rzeki Odry i Czarnej oraz na terenach zielonych w parkach, w ogrodach i na cmentarzach.

Cierniówka (Sylvia communis)
Stwierdzona na trenach zielonych – w parkach, w ogrodach oraz na terenach ruderalnych. Częsty również w całej dolinie rzeki Odry i Czarnej.

Kapturka (Sylvia atricapilla)
Występowała na terenach zielonych całego miasta: parki, ogrody, cmentarze, tereny w niektórych parkach i w dolinach rzeki Odry i Czarnej.



Sikora modra (Parus caeruleus)
Stwierdzona na wszystkich terenach zielonych w mieście oraz w dolinach rzeki Odry i Czarnej.

Sikora bogatka (Parus major)
Spotykana w dolinach rzek Odry i Czarnej oraz na wszystkich terenach zielonych w mieście.

Kowalik (Sitta europaea)
Występuje w parkach i w dolinach rzeki Odry i Czarnej.

Pełzacz leśny (Certhia familiaris)
Stwierdzony w całej dolinie rzeki Odry i Czarnej, a także w parkach i na cmentarzach.

Pełzacz ogrodowy (Certhia brachydactyla)
Zaobserwowany w parkach, na starym cmentarzu oraz w dolinach rzeki Odry i Czarnej.

Remiz (Remiz pendulinus)
Występuje tylko w dolinach rzeki Odry i Czarnej.

Wilga (Oriolus oriolus)
Spotykana w parkach i w dolinach rzeki Odry i Czarnej.

Sójka (Garrulus glandarius)
Obserwowana w dolinach rzeki Odry i Czarnej, a także w parkach i na cmentarzach.

Sroka (Pica pica)
Stwierdzona na całym terenie miasta oraz w dolinach rzeki Odry i Czarnej.

Kawka (Corvus monedula)
występuje w starej i nowej zabudowie miejskiej. Nie stwierdzono w zabudowie wiejskiej.

Gawron (Corvus frugilegus)
Zaobserwowany na terenie całego miasta:
- 4 gniazda – kolonia w Parku Słowiańskim,
- 13 gniazd – kolonia przy ul. Legnickiej koło strumienia Sępolno,
- 87 gniazd – kolonia w Parku Paulinów,
- 75 gniazd – kolonia przy ul. Sikorskiego koło więzienia,
- 3 gniazda – kolonia przy ul. Sikorskiego między blokami,
- 80 gniazd– kolonia przy ul. Spichrzowej,,
- 36 gniazd – kolonia na terenie jednostki wojskowej,
- 23 gniazda – kolonia przy ul. Elektrycznej,
- 1 gniazdo – kolonia przy ul. Krochmalnej koło oczyszczalni ścieków.

Wrona siwa (Corvus corone)
Występuje na terenie całego miasta oraz w dolinach rzeki Odry i Czarnej.

Kruk (Corvus corax)
W granicach administracyjnych miasta znaleziono tylko 3 pary z gniazdami.

Szpak (Sturnus vulgaris)
Zaobserwowany w dolinach rzeki Odry i Czarnej oraz na wszystkich terenach zielonych w mieście.

Mazurek (Passer montanus)
Stwierdzony na terenie całego miasta i w dolinach rzeki Odry i Czarnej.

Wróbel (Passer domesticus)
Spotykany w dolinach rzeki Odry i Czarnej oraz na terenie całego miasta.

Zięba (Fringilla coelebs)
Zaobserwowana na wszystkich zadrzewionych terenach miasta i w dolinach rzecznych.

Kulczyk (Serinus serinus)
Stwierdzony we wszystkich zadrzewieniach na całym terenie administracyjnym miasta.

Dzwoniec (Carduelis chloris)
Występuje w dolinach rzecznych, a także na terenie zadrzewionym całego miasta.

Szczygieł (Carduelis carduelis)
Obserwowany na terenach zadrzewionych całego miasta i w dolinach rzeki Odry i Czarnej.

Czyż (Carduelis spinus)
Zaobserwowano 1 samca śpiewającego na starorzeczu Odry, 1 km za Wróblinem Głogowskim w dół rzeki.

Makolągwa (Carduelis cannabina)
Występuje obrzeżach miasta, głównie na terenach ruderalnych i nieużytkach.

Grubodziób (Coccothraustes coccothraustes)
Występuje w parkach, na starym cmentarzu oraz w dolinach rzecznych. 

Trznadel (Emberiza citrinella)
Spotykany na terenach peryferyjnych, głównie na polach uprawnych, nieużytkach i terenach ruderalnych.

Potrzos (Emberiza schoeniclus)
Stwierdzony tylko w miejscach silnie podmokłych w dolinach Odry i Czarnej.

Potrzeszcz (Miliaria calandra)
Obserwowany na terenach peryferyjnych, głównie na polach uprawnych.

F. RZADKIE GATUNKI NIELĘGOWE STWIERDZONE W GRANICACH ADMINISTRACYJNYCH MIASTA, ZAGROŻONE WYGINIĘCIEM W SKALI EUROPY (8 GATUNKÓW):

Kormoran czarny (Phalacrocorax carbo)
Widywany na rozlewiskach pod Hutą osobniki żerujące w sezonie lęgowym. 

Bocian czarny (Ciconia nigra) 
W sezonie lęgowym widywane pojedyncze dorosłe osobniki żerujące w dolinie rzeki Odry. Na rozlewiskach pod Hutą I bociany mają swoje zlotowisko, gdzie 26 VIII 99 obserwowano 18 osobników żerujących przed odlotem.

Rybołów (Pandion haliaectus)
Obserwowano 30 IV 98 jednego osobnika żerujące na rozlewiskach pod Hutą I.

Batalion (Philomachus pugnax)
Regularnie obserwowany na przelotach wiosennych i jesiennych w dolinie rzeki Odry. 

Brodziec pławny (Tringa stagnatilis)
Obserwowany regularnie pojedyncze osobniki na przelotach wiosennych i jesiennych na rozlewiskach pod Hutą I.

Brodziec leśny (Tringa glareola)
Bardzo często spotykany w dolinie Odry na przelotach wiosennych i jesiennych.

Rybitwa białoskrzydła (Chlidonias leucopterus)
W zeszłym sezonie widziano 9 V 98 aż 20 -30 dorosłych osobników żerujących na rozlewiskach pod Hutą I.

Sieweczka obrożna (Charadrius hiaticula)
W sezonie 1999 nie odnotowano. Ponieważ jednak pojedyncze pary tego gatunku obserwowane były w ubiegłych latach na rozlewiskach pod Hutą I podczas przelotów wiosennych (czyli poza okresem lęgowym, w którym prowadzono inwentaryzację), warto zwrócić uwagę na znaczenie tego terenu. W sezonie lęgowym wyjątkowo widziano tam 1 parę 30 IV 90, co wskazuje na możliwość lęgu w przyszłości.

WSKAZANIA OCHRONNE DLA MIEJSC O NAJWIĘKSZYM ZAGĘSZCZENIU PTAKÓW W MIEŚCIE

Wskazania autorów zmierzają do przedstawienia sposobu urządzenia i zagospodarowania terenów zielonych tak, aby mogły stanowić dobre środowisko dla ptaków, a także dla innych zwierząt. Proponowane przez nas metody pozwalają zwiększyć liczbę osobników i gatunków ptaków. Jednocześnie zdajemy sobie sprawę, że przedstawione wskazówki nie są w pełni zgodne z tradycyjnych zasadami zagospodarowania parków.

Ogólne wskazania ochronne dla parków i osiedli:
a. Zaleca się ograniczyć częstotliwość koszenia, wygrabiania traw i opadłych z drzew liści w parkach. W warstwie runa rozwija się wiele zwierząt bezkręgowych, stanowiących główną bazę pokarmową dla dużej liczby gatunków ptaków, takich jak: słowiki, drozdy, szpaki, kawki i rudziki, oraz małych kręgowców stanowiących bazę pokarmową dla sowy uszatki i puszczyka. W dobrze rozwiniętej warstwie runa mają swoje gniazda słowiki, rudziki, pierwiosnki, piecuszki i świstunki leśne. Zbyt częste wygrabianie liści i traw prowadzi do spadku liczebności gatunków ptaków ściśle związanych z tym środowiskiem. 
b. Zaleca się uzupełnić duże braki w warstwie krzewów we wszystkich wskazanych poniżej parkach i osiedlach. W dobrze rozwiniętej warstwie krzewów gnieździ się wiele gatunków ptaków takich jak: pokrzewki, kosy i zaganiacze. W okresie lęgowym wszystkie te gatunki szukają pożywienia właśnie w tej warstwie. Należy ograniczyć do minimum wycinanie krzewów oraz ich nadmierne strzyżenie w okresie lęgowym, t.j. od marca do lipca włącznie. Przy nasadzeniach nowych krzewów preferowane są gatunki z listy zmieszczonej na końcu tego rozdziału. Właściwą ochronę przed drapieżnikami (biegającymi luzem psami, bezdomnymi kotami oraz kunami) zapewniają ptakom krzewy gęsto posadzone w grupach po kilka sztuk tego samego gatunku obok siebie, a zatem warto zadbać, by takie skupiska znajdowały się w parkach.
c. Zaleca się zachować drzewostan w parkach i na osiedlach w nienaruszonym stanie. W parkach dobrze rozwinięta trzecia warstwa wysokich, starych drzew z dziuplami nie wymaga ingerencji (patrz: Załącznik 4). W warstwie tej licznie gnieżdżą się dziuplaki, takie jak: szpaki, pleszki, sikory, sowy, dzięcioły, muchołówki, kowaliki i pełzacze. Poza dziuplami drzewa te wykorzystywane są przez następujące gatunki: kawki, wrony, sroki, grzywacze, sierpówki, wilgi, drozdy, zięby, dzwońce, kulczyki i szczygły. Zaleca się zaprzestania pielęgnacji drzew, polegającej na wycinaniu drzew dziuplastych, usuwaniu z parku wszelkich połamanych drzew i konarów. W przypadku planowania nowych dosadzeń wskazane są gatunki drzew z listy zamieszczonej na końcu tego rozdziału.
d. Prace pielęgnacyjne zaleca się prowadzić od jesieni do końca zimy po zakończeniu okresu lęgowego. 
e. Należy uzupełnić braki w budkach lęgowych, oczyścić i naprawić już istniejące.
f. Wskazane jest zamontowanie poideł dla ptaków w parkach i na osiedlach. Brak naturalnych lub sztucznych ujęć wody, z których mogłyby korzystać ptaki wpływa negatywnie na sukces lęgowy zwłaszcza w okresie lęgów. (Patrz: Załącznik 3.)
g. Proponujemy zamontować na wskazanych budynkach budki lęgowe dla płomykówek i sokołów. Duża liczba sokołów w mieście znacznie ogranicza występowanie dzikiej populacji gołębi, które tak bardzo zanieczyszczają budynki, pomniki i inne obiekty. (Patrz: Załącznik 1 i 2.)

Na mapach w części graficznej niniejszej dokumentacji przedstawiono obszary uznane za cenne dla ornitofauny miasta. Najważniejszymi terenami z ornitologicznego punktu widzenia są:

PRZEGLĄD ORNITOFAUNY W POSZCZEGÓLNYCH PARKACH I WSKAZANIA OCHRONNE

A. Park Słowiański (fot. )
Na obszarze parku zaobserwowano 20 gatunków lęgowych ptaków.
Jest to obszar zwartej zieleni zlokalizowany między głównymi ulicami w mieście (ograniczony jest ul. M. Buczka, ul. Robotniczą, Al. Wolności oraz hotelem „Kasztelańskim”). W parku przebywa bardzo duża liczba wypoczywających osób i zwierząt domowych. Występuje tutaj wiele starych drzew z dziuplami, rozwieszona jest odpowiednia liczba budek lęgowych dla ptaków. W części zachodniej parku znajduje się fontanna spełniająca rolę między innymi poidła dla ptaków. Bardzo dobrze rozwinięta warstwa krzewów. W całym parku koszona jest trawa i wygrabiane są liście.
Wskazania ochronne:
a. Zaleca się ograniczyć częstotliwość koszenia, wygrabiania traw i opadłych z drzew liści. W Parku Słowiańskim w tej warstwie chętnie żerują słowiki, drozdy, szpaki, gawrony i rudziki. Stwierdzono tutaj tylko jeden gatunek lęgowy w tej warstwie – słowika rdzawego!
b. W całym parku dobrze jest rozwinięta warstwa krzewów, w której gnieździ się wiele gatunków ptaków, takich jak: pokrzewki, drozdy, zaganiacze i szczygły. Należy ograniczyć do minimum wycinanie krzewów oraz ich nadmierne strzyżenie w okresie lęgowym, ponieważ stanowią one naturalną osłonę przed drapieżnikami i złymi warunkami pogodowymi.
c. Zaleca się pozostawienie drzewostanu w nienaruszonym stanie. Dość dobrze rozwinięta trzecia warstwa wysokich, starych drzew z dziuplami nie wymaga ingerencji. W warstwie tej licznie gnieżdżą się dziuplaki, takie jak: szpaki, sikory, muchołówki, kowaliki i pełzacze. Poza dziuplami drzewa te wykorzystywane są w tym parku przez następujące gatunki: gawrony (4 gniazda), grzywacze, sierpówki, drozdy, zięby, dzwońce, kulczyki i szczygły. Zaleca się zaprzestanie pielęgnacji drzewostanu polegającej na wycinaniu drzew dziuplastych.
d. Należy rozwiesić budki lęgowe dla różnych gatunków ptaków oraz oczyścić i naprawić już istniejące. 
e. Prace pielęgnacyjne zaleca się prowadzić od jesieni do końca zimy po zakończeniu okresu lęgowego.

B. Park Leśny (fot. )
Jest to największy co do wielkości obszar zwartej zieleni w mieście. Od strony południowej park rozciąga się wzdłuż strumienia Sępolno, aż do jego ujścia do Odry. W parku znajduje się duża liczba drzew starszych wiekowo, ale w większości są to drzewa młode. Warstwa krzewów jest rozwinięta bardzo nierównomiernie. Warstwa traw koszona jest regularnie prawie w całym parku. Ponieważ Park Leśny można podzielić na cztery części, wskazania ochronne odnoszą się do poszczególnych części:

· Część pierwsza parku – od dużego ronda do ul. Kołłątaja:
W parku stwierdzono 33 gatunki lęgowe ptaków.
Wskazania ochronne:
a. Należy ograniczyć ilość koszeń warstwy runa. Dość licznie żeruje tutaj wiele gatunków ptaków, takich jak: słowiki, drozdy, szpaki, kawki i rudziki. Bardzo rzadko jednak lęgną się tutaj gatunki ptaków ściśle związane z tym środowiskiem. Park Leśny w omawianej części jest miejscem licznych spacerów oraz placem zabawy dla dzieci i młodzieży, całkowite zaprzestanie zabiegów pielęgnacyjnych runa jest zatem niemożliwe. W związku ze specyficzną sytuacją, należałoby ograniczyć pielęgnację do:
- utrzymaniu koszenia i grabienia warstwy runa w środkowej części parku, która jest najbardziej uczęszczana przez spacerowiczów,
- pozostawieniu nie koszonej i nie grabionej warstwy runa wokół środkowej części parku.

b. Zaleca się uzupełnić duże braki w warstwie krzewów na terenie całej opisywanej części parku. Z gatunków ptaków gnieżdżących się w krzewach, zaobserwowano zaledwie kilka pojedynczych gatunków, w dodatku tyko na obrzeżach parku. 
c. Drzewostan powinno się zachować w nienaruszonym stanie. Dość dobrze rozwinięta trzecia warstwa wysokich, starych drzew z dziuplami nie wymaga ingerencji. W parku dość licznie w tej warstwie gnieżdżą się dziuplaki, takie jak: szpaki, pleszki, sikory, dzięcioły duże i zielone, muchołówki, kowaliki i pełzacze. Poza dziuplami drzewa te wykorzystywane są przez następujące gatunki: kawki, wrony, sroki, grzywacze, sierpówki, wilgi, drozdy, zięby, dzwońce, kulczyki i szczygły. W tym roku nie stwierdzono sów, które niedawno lęgły się na terenie parku.
d. Należy uzupełnić braki w budkach lęgowych, oczyścić i naprawić już istniejące.
e. Proponuje się zamontować poidła dla ptaków w całym parku.
f. Prace pielęgnacyjne zaleca się prowadzić od jesieni do końca zimy po zakończeniu okresu lęgowego.

· Część druga – od ul. Kołłątaja do ul. Rudnowskiej:
W parku stwierdzono 36 gatunków lęgowych ptaków.
Wskazania ochronne:
a. Ograniczyć częstotliwość koszenia, wygrabiania traw i opadłych z drzew liści. W opisywanej warstwie gnieżdżą się licznie następujące gatunki ptaków: słowiki, rudziki, oraz pojedyncze: pierwiosnki, piecuszki i świstunki leśne. W tej części parku znajduje się „Miasteczko ruchu drogowego”, w związku z tym, należałoby zastosować kompromis polegający na:
- utrzymaniu koszonej i grabionej warstwy runa w środkowej części parku, która jest zajęta przez „Miasteczko ruchu drogowego”,
- pozostawieniu nie koszonej i nie grabionej warstwy runa w pozostałej części parku.

b. W tej części parku występuje dobrze rozwinięta warstwa krzewów, w której gnieździ się wiele gatunków ptaków takich jak: pokrzewki, zięby, kosy i zaganiacze. 
c. Dość dobrze rozwinięta trzecia warstwa wysokich, starych drzew z dziuplami nie wymaga ingerencji. W warstwie tej licznie gnieżdżą się dziuplaki, takie jak: pleszki, szpaki, sikory, dzięcioły duże i zielone, muchołówki, kowaliki i pełzacze. Poza dziuplami drzewa te wykorzystywane są przez następujące gatunki: wrony, sroki, grzywacze, sierpówki, wilgi, drozdy, zięby, dzwońce, kulczyki i szczygły. Zaleca się zaprzestania pielęgnacji drzew, polegającej na wycinaniu drzew dziuplastych. Z tej części parku wycofały się sowy, które jeszcze niedawno gnieździły się tutaj. 
d. Prace pielęgnacyjne zaleca się prowadzić od jesieni do końca zimy po zakończeniu okresu lęgowego.

· Część trzecia – od ul. Rudnowskiej do ujścia strumienia Sępolno do Odry:
W parku zaobserwowano 53 gatunki lęgowe ptaków.
Wskazania ochronne:
a. W omawianej części parku koszenie runa odbywa się tylko na obrzeżach parku od ul. Rudnowskiej oraz wzdłuż strumienia Sępolno. Należałoby zmniejszyć częstotliwość koszenia, wygrabiania traw i opadłych z drzew liści. W opisywanej warstwie na obszarze całego parku bardzo licznie gnieżdżą się następujące gatunki ptaków: słowiki, rudziki, pierwiosnki, piecuszki i świstunki leśne.
b. Bardzo dobrze rozwinięta warstwa krzewów na terenie całej opisywanej części parku. Gnieździ się w niej wiele gatunków ptaków takich jak: drozdy, zaganiacze, pokrzewki i zięby. Prace pielęgnacyjne polegające na wycinaniu krzewów i ich nadmiernym strzyżeniu w okresie lęgowym w tej części parku prowadzone są w minimalnym zakresie. 
c. W omawianej części występuje najlepiej zachowany drzewostan w całym parku. Dość dobrze rozwinięta trzecia warstwa wysokich, starych drzew z dziuplami nie wymaga ingerencji. W warstwie tej w parku licznie gnieżdżą się dziuplaki, takie jak: sowy puszczyki, szpaki, sikory, dzięcioły duże, małe, czarne i zielone, muchołówki, kowaliki i pełzacze. Poza dziuplami drzewa te wykorzystywane są przez następujące gatunki: wrony, sroki, grzywacze, sierpówki, wilgi, drozdy, zięby, dzwońce, kulczyki i szczygły. Zaleca się zaprzestania pielęgnacji drzew, polegającej na wycinaniu drzew dziuplastych, usuwaniu z parku wszelkich połamanych drzew i konarów.

· Część czwarta – od ul. Różanej do cukierni przy ul. Ignacego Daszyńskiego wzdłuż strumienia Sępolno:
W parku stwierdzono 54 gatunki lęgowe ptaków.
Wskazania ochronne:
a. Koszenie warstwy runa prowadzi się niemal na całej opisywanej powierzchni parku z wyjątkiem części południowo-zachodniej. W warstwie runa w nie koszonej części parku gnieździ się i żeruje bardzo dużo gatunków ptaków, takich jak: słowiki, drozdy, szpaki, kawki, pierwiosnki, świstunki, piecuszki i rudziki. Na pozostałej części, bardziej użytkowanej – nielicznie. W tej części parku znajduje się duży plac zabaw dla dzieci i młodzieży, więc całkowite zaprzestanie koszenia runa jest niemożliwe. W związku ze specyficzną sytuacją, należałoby prowadzić częściową pielęgnację polegającą na:
- utrzymaniu koszenia i grabienia warstwy runa w środkowej części parku, która jest najbardziej uczęszczana przez spacerowiczów,
- pozostawieniu nie koszonej i nie grabionej warstwy runa w pozostałej części parku.
b. Zaleca się uzupełnić duże braki w warstwie krzewów na terenie północno-wschodniej części parku oraz wzdłuż strumienia Sępolno. W parku w dobrze rozwiniętej warstwie krzewów w części północno-zachodniej gnieździ się wiele gatunków ptaków takich jak: pokrzewki, zięby, kosy i zaganiacze. 
c. Drzewostan powinno się zachować w nienaruszonym stanie. Dość dobrze rozwinięta trzecia warstwa wysokich, starych drzew z dziuplami nie wymaga ingerencji. W warstwie tej licznie gnieżdżą się dziuplaki, takie jak: szpaki, sikory, dzięcioły duże i zielone, muchołówki, kowaliki i pełzacze. Poza dziuplami drzewa te wykorzystywane są przez następujące gatunki: kawki, wrony, sroki, grzywacze, sierpówki, wilgi, drozdy, zięby, dzwońce, kulczyki i szczygły.
d. Należy uzupełnić braki w budkach lęgowych, oczyścić i naprawić już istniejące.
e. Prace pielęgnacyjne zaleca się prowadzić od jesieni do końca zimy po zakończeniu okresu lęgowego.

C. Park Południowy (fot.)
Znajduje się w południowej części miasta. Od północy graniczy z ogródkami działkowymi „Zacisze” i „Wisienka”, a od południa z polami uprawnymi. W parku stwierdzono 39 gatunków lęgowych ptaków.
Wskazania ochronne:
a. Warstwa runa jest rzadko koszona. Żeruje tutaj i gnieździ się wiele gatunków ptaków, takich jak: słowiki, drozdy, szpaki, rudziki, sowy uszatki, pierwiosnki, piecuszki i świstunki leśne. Należy utrzymać niską częstotliwość koszenia.
b. Powinno się uzupełnić duże braki w warstwie krzewów na terenie całej opisywanej części parku. W parku w warstwie tej gnieżdżą się takie gatunki ptaków jak: zięby, zaganiacze, pokrzewki, kosy, szczygły i inne. 
c. Dość dobrze rozwinięta trzecia warstwa wysokich, starych drzew z dziuplami nie wymaga ingerencji. W parku występują drzewa iglaste. W warstwie wysokich drzew licznie gnieżdżą się dziuplaki, takie jak: szpaki, sowy uszatki, sikory, dzięcioły duże, muchołówki, kowaliki i pełzacze. Poza dziuplami drzewa te wykorzystywane są przez następujące gatunki: wrony, sroki, grzywacze, sierpówki, wilgi, drozdy, zięby, dzwońce, kulczyki i szczygły.
d. Zaleca się zamontować kilka pojników dla ptaków.
e. Proponuje się rozwiesić budki lęgowe.
f. Prace pielęgnacyjne należy prowadzić od jesieni do końca zimy po zakończeniu okresu lęgowego.

D. Park Paulinów (fot.)
Jest to nieduży park znajdujący się w południowej części miasta, sąsiadujący z Os. Paulinów oraz ogródkami działkowymi. W parku gnieździ się 35 gatunków ptaków.
Wskazania ochronne:
a. Warstwa runa jest bardzo rzadko koszona i grabiona z opadłych z drzew liści. Gnieżdżą się w niej następujące gatunki ptaków: słowiki, rudziki, pierwiosnki, piecuszki i świstunki leśne. Należy utrzymać niską częstotliwość koszenia.
b. W całym parku występują duże braki w warstwie krzewów. Bardzo nielicznie gnieżdżą się tutaj: pokrzewki, zięby, zaganiacze, i kosy. Dobrze byłoby dosadzić krzewy.
c. Niemal cały park porasta starszy drzewostan. W warstwie tej licznie gnieżdżą się dziuplaki, takie jak: szpaki, sikory, dzięcioły duże, muchołówki, kowaliki i pełzacze. Poza dziuplami drzewa te wykorzystywane są przez następujące gatunki: gawrony, wrony, sroki, grzywacze, sierpówki, wilgi, drozdy, zięby, dzwońce, kulczyki i szczygły. Należy zachować drzewostan w nienaruszonym stanie.
d. Prace pielęgnacyjne zaleca się prowadzić od jesieni do końca zimy po zakończeniu okresu lęgowego.


PRZEGLĄD ORNITOFAUNY NA POSZCZEGÓLNYCH OSIEDLACH I WSKAZANIA OCHRONNE


Ostrów Tumski (tereny zurbanizowane, z wyłączeniem doliny Odry)
Zaobserwowano tutaj 30 gatunków ptaków. 
Jest to historycznie najstarsza część miasta, zlokalizowana na dużej wyspie rzeki Odry. Historyczna zabudowa uległa całkowitemu zniszczeniu podczas działań wojennych. Ocalał tylko jeden obiekt wysoki: Kolegiata. Pozostałą część stanowi nowa zabudowa willowa oraz obiekty przemysłowe. Całe osiedle otoczone jest nadrzecznymi łęgami, łąkami, nieużytkami, terenami ruderalnymi i polami. 
Na Kolegiacie przed remontem gnieździła się 1 para pustułek i 1 para puszczyków oraz jerzyki (obecnie nie stwierdzono).
Wskazania ochronne:
a. Proponuje się zamontować na kolegiacie budki dla płomykówek.
b. Należy całkowicie ograniczyć nielegalne wysypywanie śmieci z pobliskich obiektów do doliny rzeki Odry.
c. Zaleca się ograniczyć wypalanie traw w dolinie Odry.
D. Prace pielęgnacyjne powinno się prowadzić od jesieni do końca zimy po zakończeniu okresu lęgowego.

Stare Miasto
Występuje tutaj 48 gatunków ptaków.
Od stromy północnej graniczy z rzeką Odrą, od zachodu graniczy z Os. Śródmieście, od wschodu i południa z Parkiem Leśnym. Jest to stare osiedle, które zostało zniszczone w czasie działań wojennych. Obecnie w odbudowie, posiada 4 stare, wysokie obiekty: Zamek, Ratusz, Kościół Św. Mikołaja i Kościół Bożego Ciała. Pozostała zabudowa jest w większości nowa. Na obiektach wysokich gnieździły się 3 pary pustułek (przed remontem ratusza 4 pary). Nie zaobserwowano sów na obiektach. W dużej części obszary Starego Miasta, są pokryte przez tereny ruderalne, które zamieszkują takie ptaki jak: białorzytki, pokląskwy, pokrzewki, kuropatwy i trznadle. Na Starym Mieście nie spotkano jaskółek, a jerzyki gnieździły się tylko na dwóch obiektach: na Kościele Św. Mikołaja i na budynku Szkoły Podstawowej nr 5.
Wskazania ochronne:
a. Należy ograniczyć w miarę możliwości wypalanie suchych traw na terenach ruderalnych.
b. Proponuje się rozwiesić na wysokich obiektach budki lęgowe dla płomykówek.
d. Prace pielęgnacyjne zaleca się prowadzić od jesieni do końca zimy po zakończeniu okresu lęgowego.
e. Powinno się wprowadzić zieleń wysoką (drzewa).

Os. Śródmieście
Zaobserwowano 24 gatunki ptaków.
Osiedle od północy graniczy z rzeką Odrą, od południa z Os. Chrobry i z Parkiem Słowiańskim, a od wschodu ze Starym Miastem. Zachodnia granica przebiega ul. Przemysłową i Elektryczną. Jest to osiedle bardzo ubogie w gatunki lęgowe, występują tutaj m.in.: kawki i gawrony (1 kolonia). Słabo rozwinięta jest zieleń miejska zwłaszcza w starszej części osiedla. Istnieje tu mocno rozwinięta infrastruktura miejska: dworzec PKP, PKS, MPK i wiele innych obiektów.
Wskazania ochronne:
a. Proponujemy uzupełnić braki w zieleni w starszej, poniemieckiej części osiedla.
b. Na całym osiedlu powinno się zamontować pojniki dla ptaków.
c. Na wieżowcach dobrze byłoby zamontować budki lęgowe dla sokołów.
d. Prace pielęgnacyjne zaleca się prowadzić od jesieni do końca zimy po zakończeniu okresu lęgowego.

Os. Przemysłowe
Zaobserwowano tu 28 gatunków ptaków.
Osiedle znajduje się w zachodniej części miasta, na jego peryferiach, między Odrą i ul. Sikorskiego. Jest to osiedle w całości zabudowane przez infrastrukturę przemysłową. Brak rzadkich gatunków ptaków. Mają tutaj swoje kolonie gawrony i kawki.
Wskazania ochronne:
a. Proponuje się zamontować na osiedlu pojniki dla ptaków oraz budki lęgowe.
b. Prace pielęgnacyjne zaleca się prowadzić od jesieni do końca zimy po zakończeniu okresu lęgowego.

Os. Chrobry
Zaobserwowano tu 23 gatunki lęgowe.
Osiedle to znajduje się w zachodniej części miasta. Graniczy od zachodu z jednostką wojskową, od południa z Os. Kościuszki, od wschodu z Os. Hutnik I i od północy z Os. Śródmieście. Osiedle pozbawione jest większych terenów zielonych. Dobrze rozwinięta jest zieleń przed blokami. Na osiedlowych wieżowcach gnieżdżą się 2 pary pustułek oraz kawki, jerzyki i nieliczne oknówki.
Wskazania ochronne:
a. Proponuje się zamontować na dachach wieżowców budki lęgowe dla sokołów.
b. Należy rozwiesić pojniki dla ptaków.
c. Prace pielęgnacyjne zaleca się prowadzić od jesieni do końca zimy po zakończeniu okresu lęgowego.

Os. Kościuszki
Zaobserwowano tu 15 gatunków lęgowych.
Jest to małe osiedle sąsiadujące od północy z Os. Chrobry, od zachodu i południa z Os. Kopernik i od wschodu z Os. Hutnik I. Jedynym większym terenem zielonym na osiedlu jest cmentarz przy ul. Legnickiej. Brak wysokiej zabudowy, dużo terenów ruderalnych. Gnieździ się tutaj m. in.: dzierlatka, pokląskwa i wiele innych.
Wskazania ochronne:
a. Proponuje się zamontować pojniki dla ptaków.
b. Prace pielęgnacyjne zaleca się prowadzić od jesieni do końca zimy po zakończeniu okresu lęgowego.

Os. Kopernik
Zaobserwowano tu 27 gatunków ptaków.
Osiedle jest położone w południowo-zachodniej części miasta. Od zachodu sąsiaduje z Os. Brzostów, od południa z Os. Paulinów, od wschodu z Os. Hutnik I, a od północy z Os. Kościuszki i Os. Chrobry. Jest to duże osiedle mieszkaniowe z wieloma wysokimi budynkami. Zieleń osiedlowa jest dobrze rozwinięta, brak dużych zwartych kompleksów zielonych. Na wieżowcach gnieżdżą się pustułki, jerzyki i oknówki, a na obrzeżach osiedla kilka par dzierlatek.
Wskazania ochronne:
a. Proponuje się zamontować na dachach wieżowców budki lęgowe dla sokołów. Przed ocieplaniem wieżowców na osiedlu gnieździły się w otworach wentylacyjnych 4 pary pustułek. Obecnie tylko 1 para na dachu wieżowca.
b. Wskazane jest zamontowanie na całym osiedlu pojników dla ptaków.
c. Prace pielęgnacyjne zaleca się prowadzić od jesieni do końca zimy po zakończeniu okresu lęgowego.

Os. Hutnik I
Zaobserwowano tu 27 gatunków lęgowych.
Jest to osiedle średniej wielkości, położone w środkowej części miasta. Graniczy od zachodu z Os. Chrobry, a od północy i wschodu z Parkiem Leśnym. Jest tu dobrze rozwinięta zieleń osiedlowa, a w sąsiedztwie duże kompleksy parków. Na wieżowcach gnieżdżą się 2 pary pustułek, jerzyki i nielicznie oknówki.
Wskazania ochronne:
a. Proponuje się zamontować na wieżowcach budki lęgowe dla sokołów.
b. Należy rozwiesić pojniki dla ptaków na całym osiedlu.
c. Prace pielęgnacyjne zaleca się prowadzić od jesieni do końca zimy po zakończeniu okresu lęgowego.

Os. Hutnik II
Widziano tu 31 gatunków lęgowych.
Jest to nieduże osiedle znajdujące się w środkowej części miasta. Otoczone od zachodu Parkiem Leśnym, od wschodu graniczy z Os. Sportowym a od południa z Os. Słonecznym. Brak wysokich obiektów. Osiedlowa zieleń jest dobrze rozwinięta. Gnieżdżą się tutaj dość licznie jerzyki i nieliczne oknówki.
Wskazania ochronne:
a. Należy rozwiesić budki lęgowe na osiedlu.
b. Proponuje się zamontować pojniki dla ptaków.
c. Prace pielęgnacyjne zaleca się prowadzić od jesieni do końca zimy po zakończeniu okresu lęgowego.

Os. Piastów Śląskich
Stwierdzono tu 45 gatunków lęgowych.
Jest to duże, nowe osiedle będące w rozbudowie. Od zachodu sąsiaduje z Os. Słonecznym i polami uprawnymi, od północy z Os. Sportowym i Os. Żarków, od wschodu z polami uprawnymi i od południa z Os. Górkowo. Na osiedlu nie ma wysokich obiektów. Zieleń osiedlowa jest dobrze rozwinięta tylko w starszej części osiedla. Brak tu dużych zwartych kompleksów zieleni takich jak parki. Jedyne zadrzewienia występują na terenie starych wodociągów, otoczone podmokłymi łąkami. Na osiedlu gnieżdżą się jerzyki i oknówki, a na obrzeżach białorzytki i bardzo tutaj liczne dzierlatki.
Wskazania ochronne:
a. Należy uzupełnić braki w zieleni na nowej części osiedla.
b. Prace pielęgnacyjne zaleca się prowadzić od jesieni do końca zimy po zakończeniu okresu lęgowego.

Os. Słoneczne
Zaobserwowano tu 35 gatunków ptaków.
Jest to małe osiedle o zabudowie willowej, bez wysokich obiektów. Od zachodu otacza je Os. Hutnik II i Park Leśny, od wschodu Os. Sportowe i od południa pola uprawne. Jedyny zwarty kompleks zieleni to Park Leśny i Park Południowy. Gnieżdżą się tutaj gatunki typowe dla zabudowy willowej: kapturki, piegże, kosy i inne.
Wskazania ochronne:
Powinno się zawiesić na osiedlu pojniki dla ptaków. 


Os. Sportowe
Stwierdzono tu 20 gatunków lęgowych.
Jest to bardzo małe osiedle willowe graniczące od zachodu z Os. Słonecznym, od północy z Os. Hutnik II i od wschodu z Os. Piastów Śląskich. Zieleń słabo rozwinięta i brak jest jej zwartych kompleksów. Na osiedlu występują m. in. pokrzewki, kopciuszki i drozdy.
Wskazania ochronne:
a. Powinno się zawiesić pojniki dla ptaków.
b. Należy uzupełnić braki w zieleni na osiedlu.
c. Prace pielęgnacyjne zaleca się prowadzić od jesieni do końca zimy po zakończeniu okresu lęgowego.

Os. Paulinów
Widziano tu 25 gatunków lęgowych.
Jest to małe nowe osiedle willowe bez wysokich obiektów. Od strony zachodniej i północnej sąsiaduje z dużym kompleksem ogródków działkowych i Parkiem Paulinów, od wschodu graniczy z Ruszowicami a od południa z polami uprawnymi. Zieleń osiedlowa jest słabo rozwinięta, w pobliżu duży obszar zieleni stanowi Park Paulinów. Na osiedlu gnieżdżą się pokrzewki, kopciuszki, drozdy i nielicznie dzierlatki.
Wskazania ochronne:
a. Należy uzupełnić braki w zieleni na osiedlu.
b. Prace pielęgnacyjne zaleca się prowadzić od jesieni do końca zimy po zakończeniu okresu lęgowego.

Os. Krzepów
Stwierdzono tu 39 gatunków ptaków.
Jest to osiedle o typowej zabudowie wiejskiej. Jedyny wysoki obiekt to Kościół Najświętszego Serca Jezusowego, gdzie nie stwierdzono pustułek ani sów. W zabudowie wiejskiej gnieżdżą się dymówki, pokrzewki oraz bocian biały. Zieleń jest tu dobrze rozwinięta, brak natomiast większych zadrzewień. Osiedle leży w bezpośredniej bliskości rzeki Czarnej.
Wskazania ochronne:
Należy uzupełnić braki w zieleni na osiedlu,

Os. Nosocice
Stwierdzono tu 45 gatunków ptaków.
Jest to niewielkie osiedle o zabudowie wiejskiej. Wysokich obiektów brak, jedyne obiekty wysokie znajdują się na terenie cukrowni. Budynki te nie są zajmowane ani przez pustułki, ani przez sowy. We wsi licznie gnieżdżą się dymówki, kopciuszki i wiele innych. Zieleń słabo rozwinięta, brak większych zadrzewień. Wieś sąsiaduje z rzeką Czarną.
Wskazania ochronne:
Należy uzupełnić braki w zieleni na osiedlu.

Os. Widziszów
Widziano tu 55 gatunków lęgowych.
Jest to nieduża wieś z zabudową wiejską. Jedyny duży obiekt to komin nowej elektrociepłowni, gdzie zaobserwowano pustułki. W zabudowie wiejskiej gnieżdżą się dymówki, białorzytki i pokląskwy. Do niedawna we wsi gnieździła się od wielu lat jedna para bociana białego, która w tym roku nie pojawiła się. Gniazdo w dobrym stanie znajduje się na drzewie w północnej części wsi. Zieleń wiejska jest słabo rozwinięta. Osiedle sąsiaduje z doliną rzeki Odry i Czarnej oraz z odstojnikami cukrowni.
Wskazania ochronne:
a. Należy uzupełnić braki w zieleni na osiedlu.
b. Trzeba koniecznie zachować istniejące gniazdo bocianie we wsi.
c. Powinno się zaprzestać wysypywania śmieci do starorzecza znajdującego się na skraju wsi, ponieważ gnieździ się tutaj kokoszka wodna i jest to miejsce bardzo dużego tokowiska płazów. 
d. Proponuje się zamontować budki lęgowe dla sokołów na kominie ciepłowni,

Os. Żarków
Zaobserwowano tu 24 gatunki lęgowe.
Jest to bardzo mała i stara osada wiejska. Brak w niej wysokich obiektów, dużo budynków jest opuszczonych. Gnieździ się tutaj niewiele ptaków, m.in. dymówki, oknówki i dzierlatki. Zieleń jest słabo rozwinięta, brak zwartych zadrzewień.
Wskazania ochronne:
a. Proponuje się zawiesić pojniki dla ptaków.
b. Należy uzupełnić braki w zieleni na osiedlu.
c. Prace pielęgnacyjne zaleca się prowadzić od jesieni do końca zimy po zakończeniu okresu lęgowego.

Os. Górkowo
Stwierdzono tu 41 gatunków lęgowych.
Jest to niewielka wieś na południowym skraju miasta. Brak tu wysokich budynków, przeważa zabudowa wiejska. Słabo rozwinięta jest zieleń wiejska. We wsi nie ma naturalnych zbiorników wody ani większych kompleksów leśnych. Najbliższy teren zielony to wzgórze Chrobrego. W wiosce licznie gnieżdżą się dymówki, drozdy i kopciuszki.
Wskazania ochronne:
a. Proponuje się zawiesić pojniki dla ptaków.
b. Należy uzupełnić braki w zieleni na osiedlu.
c. Prace pielęgnacyjne zaleca się prowadzić od jesieni do końca zimy po zakończeniu okresu lęgowego.

Os. Brzostów
Stwierdzono tu 39 gatunków lęgowych.
Jest to duża wieś w zachodniej części miasta. Posiada jeden wysoki obiekt – Kościół Św. Wawrzyńca, na którym jednak nie zaobserwowano pustułek ani sów. Zieleń słabo rozwinięta, brak zwartych zadrzewień. Gnieździ się tutaj m. in.: dymówka, oknówka, dzierlatka i białorzytka.
Wskazania ochronne:
a. Proponuje się zawiesić pojniki dla ptaków.
b. Należy uzupełnić braki w zieleni na osiedlu.
c. Prace pielęgnacyjne zaleca się prowadzić od jesieni do końca zimy po zakończeniu okresu lęgowego.

Os. Biechów
Zaobserwowano tu 39 gatunków lęgowych.
Jest to mała wieś na zachodnim skraju miasta nad rzeką Odrą. Wieś została wysiedlona. Brak wysokich budynków. Zieleń wysoka znajduje się w początkowej fazie regeneracji naturalnych układów. Rzeka Odra pełni rolę wodopoju dla ptaków gnieżdżących się w okolicy. Lęgną się tutaj gąsiorki, kląskawki, drozdy, gawrony i wiele innych gatunków ptaków.

Wróblin Głogowski
Widziano tu 42 gatunki lęgowe.
Jest to nieduża wieś w dolinie rzeki Odry, znajdująca się na zachód od Huty Miedzi Głogów. Wieś jest prawie w całości wysiedlona. Jedyny wysoki obiekt to cmentarna kapliczka na skraju wsi, w której na razie nie stwierdzono sów. Zieleń wysoka znajduje się w początkowej fazie regeneracji naturalnych układów. Funkcję naturalnego wodopoju spełnia rzeka Odra. Na obszarze wsi stwierdzono gnieżdżenie się dymówek, pokląskw, kopciuszków i wielu innych gatunków ptaków.


PRZEGLĄD ORNITOFAUNY NA TERENACH PERYFERYJNYCH I WSKAZANIA OCHRONNE

A. Dolina rzeki Odry
Najcenniejszym obszarem w granicach administracyjnych miasta jest cała dolina rzeki Odry. Lęgnie się tutaj 126 gatunków ptaków. Dolina jest także miejscem zatrzymywania się w czasie przelotów wiosennych i jesiennych wielu cennych gatunków ptaków: biegusów, brodźców, batalionów, sieweczek, mew, rybitw, kaczek, gęsi, łabędzi, czapli, kormoranów, błotniaków, kani, sokołów, bielików i innych. W okresie zimowym na rzece zimują rzadkie gatunki ptaków, np. w chłodną zimę 1997 roku na odcinku Odry od mostu kolejowego do końca Huty II zaobserwowano: 1 bielika, 287 gągołów, 92 nurogęsi, 11 bielaczków, 318 krzyżówek, 2 świstuny, 2 czernice, 2 cyraneczki, 3 mewy srebrzyste i 2 mewy śmieszki,. 
Ze względu na unikatowy charakter doliny Odry, proponujemy docelowo objąć całą dolinę ochroną w randze Parku Krajobrazowego.
W dolinie znajduje się jedno miejsce, w którym gromadzi się co roku duża liczba gatunków ptaków. Jest to rozlewisko pod Hutą I i II Obszar ten to naturalne rozlewisko rzeczne rozciągające się od północno-zachodniego skraju Huty II do wschodniego skraju Huty I. Jest to najcenniejszy fragment doliny Odry, na rozlewiskach gnieździ się:
· 11 gatunków zagrożonych w skali Europy, 
· 6 gatunków z Listy gatunków zagrożonych na Śląsku, 
· 9 gatunków z Listy gatunków potencjalnie zagrożonych, 
· 82 gatunków z Listy pozostałych gatunków. 
Omawiany teren jest miejscem żerowania takich rzadkich gatunków jak: kanie rdzawe i czarne, bieliki, rybołowy, bociany czarne, kormorany, czaple siwe, rożeńce, gągoły, kobuzy i cyraneczki. Rozlewiska są wykorzystywane jako pierzowisko przez ptaki blaszkodziobe. W czasie przelotów wiosennych i jesiennych koncentrują się w tym miejscu duże ilości ptaków siewkowatych. 
Rozlewiska pod Hutą I i II zasługują na pilną ochronę w randze użytku ekologicznego.

B. Dolina rzeki Czarnej
W granicach administracyjnych miasta jest to niewielki, ujściowy fragment rzeki Czarnej. Najcenniejsze w dolinie jest jedno małe starorzecze koło Krzepowa. Znajduje się ono 100 m na północ od Krzepowa. Zaobserwowano tutaj świergotka łąkowego oraz żerujące czaple i bociany białe.
Proponujemy starorzecze to objąć ochroną w randze użytku ekologicznego.

KRZEWY I DRZEWA PROPONOWANE DO NASADZEŃ:

Poniższy wykaz obejmuje gatunki krzewów i drzew zalecanych do nasadzeń w parkach, na cmentarzach i osiedlach mieszkaniowych, ważnych dla ornitofauny (według Poradnika Ochrony Ptaków, Jabłoński i inni, 1983):

KRZEWY:

§ agrest pospolity
§ berberys Thunberga
§ berberys wiązowy
§ berberys zwyczajny
§ bukszpan zwyczajny
§ czeremcha zwyczajna
§ dereń jadalna
§ dereń świdwa
§ dziki bez
§ głóg jednoszyjkowy
§ głóg dwuszyjkowy
§ jałowiec pospolity
§ jaśminowiec wonny
§ jeżyna wzniesiona
§ jeżyna miękka
§ jeżyna fałdowana
§ kalina koralowa
§ kalia hordowina
§ kruszyna pospolita
§ liliak pospolity
§ ligustr pospolity
§ leszczyna pospolita
§ porzeczka krwista
§ porzeczka czarna
§ ognik szkarłatny
§ powojnik pnący
§ rokitnik zwyczajny
§ róża dzika
§ róża wielokwiatowa
§ szakłak pospolity
§ śnieguliczka biała
§ śliwa tarnina
§ trzmielina zwyczajna
§ wiciokrzew pomorski
§ wiciokrzew przewiercień
§ wiciokrzew Thellmana
§ winobluszcz pięciolistkowy
§ winobluszcz trójklapowy
§ winobluszcz zaroślowy



DRZEWA:


§ buk zwyczajny
§ brzoza brodawkowata
§ cis pospolity
§ dąb szypułkowy
§ dąb bezszypułkowy
§ grab zwyczajny
§ jarząb mączny
§ jarząb pospolity
§ jesion wyniosły
§ klon pospolity
§ klon polny,
§ klon jawor
§ kasztanowiec zwyczajny
§ lipa drobnolistna
§ lipa szerokolistna
§ olsza czarna
§ olsza szara
§ robinia akacja
§ sosna pospolita
§ świerk pospolity
§ topola biała
§ topola osika
§ topola czarna
§ wiąz pospolity
§ wierzba iwa
§ żywotnik zachodni 


PODSUMOWANIE WYNIKÓW OBSERWACJI I ZALECEŃ OCHRONNYCH

W granicach administracyjnych miasta Głogowa stwierdzono występowanie 126 gatunków lęgowych lub prawdo podobnie lęgowych ptaków, w tym wielu gatunków rzadkich i zagrożonych.
Miasto Głogów znajduje się na trasie przebiegu korytarza ekologicznego rzeki Odry, będącej główną osią Europejskiej Sieci Ekologicznej. Oznacza to, że istnieją wzdłuż tej rzeki warunki sprzyjające przemieszczaniu się licznych zwierząt i rozprzestrzenianiu się roślin. W związku z tym, aby skutecznie chronić ptaki w mieście, należy:
- objąć ochroną wszystkie tereny podmokłe – miejsca lęgów rzadkich gatunków ptaków,
- wprowadzić przyjazną środowisku pielęgnację wszystkich terenów zielonych w mieście,
- ograniczyć do niezbędnego minimum rozbudowę wszelkiej infrastruktury w dolinie rzeki,
- zaprzestać wywożenia i wysypywania w dolinę rzeki wszelkich odpadów,
- planowane remonty budynków wysokich w mieście poprzedzać ekspertyzą przyrodniczą,
- na wyznaczonych obiektach zamontować budki lęgowe dla płomykówek i sokołów,
- założyć w mieście stałe pojniki dla ptaków,
- zwiększyć ilość zieleni (drzew i krzewów) na wskazanych w opisie osiedlach i parkach.

LITERATURA

Dyrcz A., Grabiński W., Stawarczyk T., Witkowski J., 1991: Ptaki Śląska. Zakład Ekologii Ptaków Uniwersytetu Wrocławskiego. Wrocław.
Jabłoński B., Kucińska E., Luniak M., 1983: Poradnik ochrony ptaków. Zarząd Główny Ligi Ochrony Przyrody. Warszawa.
Gromadzki M., Dyrcz A., Głowaciński Z., Wieloch M., 1994: Ostoje Ptaków w Polsce. Biblioteka Monitoringu Środowiska. Gdańsk.
Gromadzki M., 1995: Czy budki lęgowe rozwiążą problemy ochrony dziuplaków? Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków. Gdańsk.
Szokalski M., Wojtanowicz J., 1989: Ptaki w ogrodzie. Państwowe wydawnictwo Rolnicze i Leśne. Warszawa.


spis treści