Karta ewidencyjna obiektu

 

Nr ewidencyjny:

089B  

 

Nazwa obiektu:

Umocnienia obronne i fortyfikacje Twierdzy Głogów - wartownia

 

Czas powstania obiektu:
1925

 

Adres obiektu:

Nadbrzeżna  

 

Przeznaczenie pierwotne:

Wartownia

 

Użytkowanie obecne:

Ruina

 

Krótki opis obiektu:

Niewielki schron bojowy, murowany z cegły i otynkowany, przeznaczony do obrony linii kolejowej. Obiekt ten składa się z następujących pomieszczeń: l. Pomieszczenia obserwacyjno-bojowego z dwoma otworami strzelniczymi. 2. Śluzy wejściowej prowadzącej do niżej położonego pomieszczenia. 3. Pomieszczenia głównego z małym schowkiem pod schodami, otworem wentylacyjnym i betonowymi podstawkami dla urządzeń technicznych. Przeznaczeniem tego obiektu była ochrona linii kolejowej, elektrowni miejskiej, a także wiaduktu i mostu drogowego.

 

Historia obiektu:

Po zakończeniu I wojny światowej dowództwo niemieckie rozpoczęło studia nad zabezpieczeniem granicy z Polską.Zapadła wówczas, sprzeczna z postanowieniami Traktatu Wersalskiego, decyzja o umocnieniu wybranych obszarów. Już na początku lat dwudziestych na zlecenie naczelnego dowództwa przystąpiono do projektowania nowego typu schronów bojowych. Poszczególne jednostki Inspekcji Saperów i Fortyfikacji podjęły prace badawcze nad wydzielonymi obszarami. Należały do nich okolice Kostrzynia, Królewca, Giżycka i Głogowa. Poszczególne sztaby twierdz rozpoczęły budowę fortyfikacji. W l925 r. sztab wojskowy w Głogowie otrzymał plany pozycji i instrukcje budowlane nowych schronów bojowych. W tym samym roku w bardzo szybkim tempie ruszyły prace budowlane prowadzone przez jednostki saperów fortyfikacyjnych garnizonu głogowskiego. Wykonano szesnaście obiektów, z których osiem wybudowano na prawym brzegu Odry, a pozostałe na lewym. Były to konstrukcje mieszane: betonowo-ceglane. Obiekty położone na prawym brzegu zostały usytuowane zaledwie ll km od granicy z Polską i tworzyły przyczółek o charakterze zaczepnym. Miały one osłaniać przedpole miasta, a także ewentualną koncentrację własnych wojsk. Obiekty te zostały rozmieszczone na łuku utworzonym przez miejscowości: Wyszanów, Gola, Stare Drzewce. W rejonie tym wybudowano również szereg umocnień polowych w postaci rowów przeciwczołgowych, okopów, opierając się na umocnieniach z okresu I wojny światowej. Mimo, że prace fortyfikacyjne były prowadzone w tajemnicy, zostały one zlokalizowane przez wrocławską agenturę alianckiej Międzysojuszniczej Komisji Kontroli. Pod koniec l926 r. sprawa została przekazana do siedziby głównej Komisji. Po rozwiązaniu Komisji, w styczniu l927 r., sprawę przejęła Konferencja Ambasadorów. Na skutek nowego porozumienia, z lutego l927 r., Niemcy zostali zmuszeni do zniszczenia 34 obiektów, w tym ośmiu z rejonu Głogowa. Na terenie miasta pozostało osiem obiektów fortyfikacyjnych. Były to niewielkie schrony bojowe, których głównym celem była ochrona linii kolejowej, mostów na Odrze. Do obecnych czasów zachowała się jedynie wartownia, znajdująca się przy linii kolejowej Głogów- Wrocław, nad Odrą, przy Zamku Książąt Głogowskich. Krzysztof Motyl

Zmiana bryły zewnętrznej (zniszczenia, przebudowa, remonty itp.):

Obiekt zachował się w formie pierwotnej. Niszczeje na skutek działań atmosferycznych (odpadanie tynków), oraz łatwego dostępu do obiektu osób niepożądanych.

Uwagi różne:

Przemyślany sposób zagospodarowania głogowskich umocnień obronnych proponuje Towarzystwo Miłośników Fortyfikacji - Oddział Zielonogórski w opracowaniu - "Propozycje adaptacji reliktów głogowskich fortyfikacji".
W planie miejscowym Śródmiejskich Terenów Nadodrzańskich obiekt zlokalizowany jest na terenie oznaczonym symbolem 38 U,A.
38. Dla terenu oznaczonego na rysunku planu symbolem 38 U,A ustala się:
1) Przeznaczenie terenu na cele usług i administracji.
2) Na terenie znajdują się obiekty o wartościach kulturowych, wszelkie działania polegające na rozbudowie, przebudowie i modernizacji uzgodnić z W.K.Z. (budynek biurowy i magazynowy ZE, teren po cmentarzu żydowskim, schron i wartownia).

Bibliografia:

1. Towarzystwo Przyjaciół Fortyfikacji - Oddział Zielonogórski - "Propozycje adaptacji reliktów głogowskich fortyfikacji" - poz. 1.0/12
2. J.Miniewicz, B.Perzyk - " Międzyrzecki Rejon Umocniony" -Warszawa l993;
3. T.Rawski - "Niemieckie umocnienia na ziemiach polskich l9l9-l945" - Studia i materiały do historii wojskowości. T.XII, cz.l Warszawa l966
4. M.Rogalski, M.Zaborowski - "Fortyfikacja wczoraj i dziś" - Warszawa l978
5. Krzysztof Motyl - Twierdza Głogów - wartownia z 1925 r - Encyklopedia Ziemi Głogowskiej - zeszyt 17

 

Źródła ikonograficzne:

1. Mapy terenów PKP
2. Ikonografia ze zbiorów Rafaela Rokaszewicza

 

Opracowanie karty ewidencyjnej:

tekst: Leszek Nowicki, Krzysztof Motyl, Bogdan Samorek
zdjęcia: Rafael Rokaszewicz, Bogdan Samorek
plany i rysunki: Krzysztof Motyl, Bogdan Samorek
opracowanie strony internetowej: Leszek Nowicki

 

Miejsce przechowywania negatywów:

Wydział Gospodarki Przestrzennej i Architektury
Dział Gospodarki Przestrzennej
Urzędu Miejskiego w Głogowie

 

Data założenia karty:

18 października 2004