Karta ewidencyjna obiektu

 

Nr ewidencyjny:

089A3  

 

Nazwa obiektu:

Tradytor kolejowy - fosa

 

Czas powstania obiektu:
lata 80-te XIX w.

 

Adres obiektu:

Teren nad zatoką za Neptunem - Stare Miasto  

 

Przeznaczenie pierwotne:

Obiekt wojskowy do ochrony kolei

 

Użytkowanie obecne:

Ruina

 

Krótki opis obiektu:

Dwukondygnacyjny tradytor kolejowy, murowany z cegły wraz z murem Carnota nieopodal „Stern Fort”, był jednym z dwóch tradytorów przeznaczonych do ochrony kolei, z usług której w tamtym okresie często korzystało wojsko. Obiekt składa się z dwóch części. Północna z dwukondygnacyjnym tradytorem z wierzejami do wprowadzenia dział artyleryjskich, wejściem od strony torów, oszkarpowaniem oraz murem Carnota z otworami strzelniczymi.
Tradytor od strony zach. ze schodami od strony płn. drzwiami i otworami strzelniczymi w części przyziemia oraz otworami na kondygnacji do ostrzału terenu z dział artyleryjskich. Po przeciwnej stronie toru znajduje się mur oporowy z poterną i murem Carnota. Całość mocno zdewastowana, zasypana ziemią i zarośnięta drzewami.

 

Historia obiektu:

Obiekt wybudowany w latach 80-tych XIX w. jako jeden z wielu obiektów fortyfikacyjnych służących obronie twierdzy po zakończeniu wojny prusko - francuskiej.Władze wojskowe dla utrzymania statusu miasta - twierdzy budują wzdłuż linii kolejowych szereg obiektów fortyfikacyjnych, służących ochronie kolei, która w tamtych czasach była przewoźnikiem równiez wojska i jego oręża.

Zmiana bryły zewnętrznej (zniszczenia, przebudowa, remonty itp.):

Obiekt leżący w zewnętrzym pasie umocnień we wschodniej części miasta. Wykorzystywany w czasie obrony Głogowa w 1945 r. został częściowo zniszczony. Pozostałych zniszczeń dokonuje czas i lokalizacja obiektu z dala od miejsc cywilizowanych. Trwa degradacja obiektu.

Uwagi różne:

Zagospodarowanie wszystkich obiektów fortyfikacyjnych w Głogowie jest dziedziną dosyć zaniedbaną. Przemyślany sposób zagospodarowania tych obiektów przedstawia Towarzystwo Miłośników Fortyfikacji - Oddział Zielonogórski w opracowaniu - "Propozycje adaptacji reliktów głogowskich fortyfikacji".
W planie miejscowym Starego Miasta obiekt zlokalizowany na obszarze oznaczonym w rusynku planu symbolem 58 UTR/ZP. Nie jest oznaczony jako obiekt o walorach kulturowych.
Dla terenu oznaczonego na rysunku planu symbolem 58.1.US/ZP ustala się następujące przeznaczenie:
1) podstawowe:
a) usługi sportu i rekreacji oraz wypoczynku,
b) usługi gastronomii,
c) usługi turystyki,
d) bulwar,
e) zieleń parkowa.
2) uzupełniające:
a) urządzenia parkowe i plac zabaw dla dzieci,
b) zieleń izolacyjna,
c) dojazdy wewnętrzne, ciągi piesze,
d) parkingi,
e) infrastruktura techniczna.
2. Na terenie, o którym mowa w ust. 1, obowiązują następujące ustalenia dotyczące kształtowania zabudowy:
1) nieprzekraczalna linia zabudowy jak na rysunku planu;
2) wszelkie prace budowlane i ziemne mogą być prowadzone po uprzednim pisemnym zezwoleniu Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków;
3) obowiązek zachowania i ekspozycji istniejących ruin fortu - tradytor kolejowy (obiekt o walorach kulturowych);
4) obiekty kubaturowe nie powinny zajmować więcej niż 25% terenu;
5) ustala się nieprzekraczalną wysokość zabudowy do 9.0m;
6) dopuszcza się odstępstwo od w/w wysokości w celu lokalizowania dominant architektonicznych, po uprzednim uzyskaniu zezwolenia Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków;
7) zakazuje się stosowania dachów o mijających się połaciach na wysokości kalenicy oraz dachów o asymetrycznym nachyleniu połaci;
8) zabudowa powinna być projektowana wg jednolitej koncepcji architektonicznej, opartej na badaniach archeologicznych, z uwzględnieniem funkcji uzupełniających, takich jak miejsca parkingowe i zieleń wewnętrzna;
9) zaleca się lokalizację urządzeń infrastruktury technicznej w formie przybudowanej do obiektu;
10) dopuszcza się lokalizację:
a) usług publicznych,
b) zieleni urządzonej,
c) parkingów, w tym garaży wielopoziomowych,
11) dla terenu oznaczonego w planie symbolem 58UTR/ZP ustala się obowiązek zachowania i ekspozycji istniejących ruin fortu - obiekt o walorach kulturowych, wszelkie prace budowlane mogą być prowadzone po uprzednim uzyskaniu opinii Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.
W zmianie mpzp Starego Miasta z 2009 r. czytamy:
1. Dla terenu oznaczonego na rysunku planu symbolem 58.1.US/ZP ustala się następujące przeznaczenie:
1) podstawowe:
a) usługi sportu i rekreacji oraz wypoczynku,
b) usługi gastronomii,
c) usługi turystyki,
d) bulwar,
e) zieleń parkowa.
2) uzupełniające:
a) urządzenia parkowe i plac zabaw dla dzieci,
b) zieleń izolacyjna,
c) dojazdy wewnętrzne, ciągi piesze,
d) parkingi,
e) infrastruktura techniczna.
2. Na terenie, o którym mowa w ust. 1, obowiązują następujące ustalenia dotyczące kształtowania zabudowy:
1) nieprzekraczalna linia zabudowy jak na rysunku planu;
2) wszelkie prace budowlane i ziemne mogą być prowadzone po uprzednim pisemnym zezwoleniu Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków;
3) obowiązek zachowania i ekspozycji istniejących ruin fortu - tradytor kolejowy (obiekt o walorach kulturowych);
4) obiekty kubaturowe nie powinny zajmować więcej niż 25% terenu;
5) ustala się nieprzekraczalną wysokość zabudowy do 9.0m;
6) dopuszcza się odstępstwo od w/w wysokości w celu lokalizowania dominant architektonicznych, po uprzednim uzyskaniu zezwolenia Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków;
7) zakazuje się stosowania dachów o mijających się połaciach na wysokości kalenicy oraz dachów o asymetrycznym nachyleniu połaci;
8) zabudowa powinna być projektowana wg jednolitej koncepcji architektonicznej, opartej na badaniach archeologicznych, z uwzględnieniem funkcji uzupełniających, takich jak miejsca parkingowe i zieleń wewnętrzna;
9) zaleca się lokalizację urządzeń infrastruktury technicznej w formie przybudowanej do obiektu;
10) dopuszcza się lokalizację garaży, jedynie w powiązaniu z obiektami funkcji podstawowej, o formie architektonicznej nawiązującej do tych obiektów.
3. Na terenie, o którym mowa w ust. 1, obowiązują następujące ustalenia dotyczące zagospodarowania terenu:
1) urządzić taras widokowy na tradytorze, jako element bulwaru, zgodnie z oznaczeniem na rysunku planu;
2) przewidzieć miejsca do siedzenia i odpoczynku;
3) dopuszcza się lokalizację urządzeń cumowniczych w istniejącej zatoczce;
4) obowiązuje urozmaicona i wysokiej jakości mała architektura;
5) powierzchnie (posadzki) należy projektować wg jednolitej koncepcji architektonicznej z zastosowaniem materiałów takich jak kostka brukowa, kamień, drewno lub nowoczesne materiały ceramiczne;
6) dopuszcza się infrastrukturę techniczną;
7) obowiązek oświetlenia głównych ciągów pieszych i rowerowych;
8) dopuszcza się lokalizację ogródków gastronomicznych stanowiących przedłużenie sal konsumenckich lokali gastronomicznych oraz ogródków gastronomicznych sezonowych z urządzeniami i obiektami nietrwale związanymi z gruntem, przy czym forma tych obiektów podlega uzgodnieniu z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków;
9) dla ogrodzeń od strony dróg oraz innych terenów publicznych wprowadza się stosowanie elementów kamiennych ceglanych, drewnianych i metalowych z zakazem stosowania stali zbrojeniowej oraz ogrodzenia z siatki, prefabrykatów aluminiowych, betonowych i innych;
10) tereny należy urządzić zielenią trzystopniową, częściowo zimozieloną, zachować, utrzymywać i pielęgnować istniejący starodrzew nie kolidujący z projektowanym zagospodarowaniem;
11) dopuszcza się kładki lub mostki pieszo - rowerowe nad zelektryfikowanymi torami kolejowymi, zgodnie z § 9 ust. 2 pkt. 2)-5); powinny się one charakteryzować lekką konstrukcją, dopasowaną do specyfiki terenu i uwzględniającą skrajnię trakcji elektrycznych;
12) obowiązuje zakaz prowadzenia magistrali wodociągowych o średnicy większych niż o1200mm wzdłuż linii kolejowych;
13) w bezpośrednim sąsiedztwie linii kolejowych wyklucza się lokalizację placów zabaw, ciągów rowerowych i spacerowych oraz boisk sportowych dla dyscyplin rzutowych;
14) w przypadku uzupełnienia drzewostanu, tworzenia obszarów parkowych lub projektowania pasa zieleni izolacyjnej w rejonie drogi żelaznej, należy tak zadrzewić tereny, aby ich usytuowanie nie zagrażało bezpieczeństwu ruchu na liniach kolejowych;
15) dopuszcza się wydzielenie części nieruchomości w celu zagospodarowania komercyjnego, zgodnie z funkcją ustaloną w planie.
4. Dla terenu, o którym mowa w ust. 1, obowiązują następujące ustalenia dotyczące obsługi komunikacyjnej - dojazd od strony terenu 150.1.KDW.

Bibliografia:

1. Towarzystwo Przyjaciół Fortyfikacji- Oddział Zielonogórski - "Propozycje adaptacji reliktów głogowskich fortyfikacji" - poz. 1.0/12
2. J. Miniewicz, B. Perzyk - "Międzyrzecki rejon umocniony" - Warszawa 1993
3. T. Rawski - "Niemieckie umocnienia na ziemiach polskich 1919 - 1945" - Studia i materiały do historii wojskowości tom XII cz. 1 - Warszawa 1966
4. M. Rogalski, M. Zaborowski - " fortyfikacja wczoraj i dziś" - Warszawa 1978.

 

Źródła ikonograficzne:

1. Reprinty map przedwojennego Głogowa oraz ukośne zdjęcie lotnicze z 1925 r. będące w zbiorach DGP.

 

Opracowanie karty ewidencyjnej:

tekst: Bogdan Samorek
zdjęcia: Bogdan Samorek, Rafael Rokaszewicz
plany i rysunki: Bogdan Samorek, Jan Bigos
opracowanie strony internetowej: Leszek Nowicki

 

Miejsce przechowywania negatywów:

Wydział Gospodarki Przestrzennej i Architektury
Dział Gospodarki Przestrzennej
Urzędu Miejskiego w Głogowie

 

Data założenia karty:

02.08.2012 r.