Karta ewidencyjna obiektu

 

Nr ewidencyjny:

081  

 

Nazwa obiektu:

Kamienica narożna

 

Czas powstania obiektu:
przełom XIX - XX w.

 

Adres obiektu:

St. Staszica 18

 

Przeznaczenie pierwotne:

Dom mieszkalny wielorodzinny

 

Użytkowanie obecne:

Dom mieszkalny wielorodzinny

 

Krótki opis obiektu:

Budynek czterokondygnacyjny, podpiwniczony, na planie zbliżonym do litery L (kursywa), murowany i otynkowany, przykryt ydachem dwuspadowym z dachówki ceramicznej. Jest typowym budynkiem narożnym ze ściętym narożnikiem płn. - wsch. w parterze i nadwieszonym nad nim wykuszem. W wykuszu narożnym trzy loggie. Dolna z miękką betonową balstradą i eliptycznum zwieńczeniem, wyższe prostokątne z kutą balustradą i drewnianą konstrukcją pod stropem zmiękczajacą optycznie zwieńczenie otworu. W parterze narożnika drzwi do części handlowej budynku.
Elewacja północna oddzielona od ulicy pasem zieleni z dwoma prostokątnymi ryzalitami na elewacji sięgającymi gzumsu podokapowego. Do ryzalitu przy szczycie zach. od wschodu dobudowane trzy balkony z zaokrąglonym narożnikiem i miękką kutą balustradą. W centralnej części parteru drzwi do budynku zwieńczone eliptycznie z naświetlem. Wszystkie otwory w parterze i górnej kondygnacji budynku zwieńczone eliptycznie, pozostałe przostokątne. Zachodnia ściana szczytowa przylegająca niegdyś do wyburzonej kamienicy zaślepiona z dobudowanymi współcześnie garażami w parterze. W połaciach dachowych budynku świetliki w postaci okien połaciowych.
Elewacja wschodnia z kolumną dużych trójdzielnych okien przy narożniku. W części centralnej elewacji wykusz z dwoma balkonami z kutą balustradą po bokach, dużym trójdzielnym oknem, przykryty balkonem z kamienną ażurową balustradą nad którym w górnej kondygnacji znajduje się identyczny balkon.
Elewacja zach. (od str. podwórza) z trapezowym ryzalitem przy szczycie płd. do którego przylegają trzy balkony z kutą balustradą. Na elewacji płd. (w osi drzwi wejściowych do obiektu z elew. płn.) drzwi od podwórza w parterze i kolumna okien międzykondygnacyjnych doświetlających komunikację wewnątrz budynku. Na lewo od pionu komunikacyjnego wnęka w budynku tworząca trzy loggie z kutą balustradą. Wszystkie otwory od strony podwórza prostokątne. W części przyziemia, małe okienka doświetlające piwnice budynku.

 

Historia obiektu:

W ostatnich 15 latach przed zniesieniem twierdzy w 1902 r. władze miasta zwróciły uwagę główną na rozbudowę nowej części miasta w klierunku wschodnim. Pod koniec XIX w. zaczyna się rozbudowa miasta nie tylko o budynki prywatne ale również budowane są budynki mieszkaniowe wielorodzinne. Budynek przy ul. Staszica 18 wybudowany na przełomie XIX i XX w. jest kamienicą narożną zamykającą kwartał od strony ul. S. Staszica i ul. P. Skargi. W marcu 1945 r. spłonął dach budynku oraz zburzony został budynek sąsiedni, przylegający do szczytu zachodniego. Odbudowany po II wojnie w latach 60 - tych w formie zubożonej. przeznaczony na mieszkania dla pracowników stoczni głogowskiej. Nadal pełni funkcję budynku mieszkalnego, wielorodzionnego.

Zmiana bryły zewnętrznej (zniszczenia, przebudowa, remonty itp.):

W wyniku pożaru dachu z narożnika budynku znika wieża z hełmem zwieńczająca narożnik budynku. Brak ikonografii z lat powojennych bydynku nie pozwala jednoznacznie stwierdzić czy zmiany budynku w części powyżej gzymsu podokapowego były wynikiem zniszczeń wojennych, czy rozbiórek powojennych. Budynek odbudowany w latach 60 - tych XX w. pozbawiony został właściwie górnej kondygnacji którą stanowiły lukarny dachowe z oknami, secesyjne zwieńczenia szczytów z oknami tworzącymi mieszkalną część poddasza. Z elewacji zniknęły miękkie wsporniki balkonów, wykuszy, gzymsy nad- i podokienne, oprawy drzwi w parterze, wszystkie dekoracje sztukatorskie, ażurowe tralki balkonów na elewacji wsch. (piaskowiec?) zamieninione zostały balustradą metalową. Okno w narożniku pod wykuszem zamienino na prostokatny otwór wejściowy do obiektu handlowego. Rozebrane zostało ogrodzenie przy elewacji północnej a pas zieleni oddzielający budynek od ulicy został zwężony.
Fotografia z 2011 r. nie wykazuje zmian w wyglądzie budynku w porównaniu z wizualizacją wcześniejszą.

Uwagi różne:

Budynek wymaga osuszenia i izolacji przeciwwilgociowej części przyziemia, ujednolicenia stolarki otworowej z zachowaniem podziałów historycznych, właściwego odprowadzenia wód opadowych z dachu oraz balkonów. W przypadku znalezienia sponsora na ocieplenie budynku możliwe jest odtworzenie utraconych detali na elewacjach pod nadzorem konserwatorskim. Rozbiórki wymagają współczesne dobudówki w części parterowej niedostosowane do zabudowy historycznej.
W planie miejscowym Starego Miasta z 1999 r. budynek stoi w zabudowie pierzei na terenie oznaczonym symbolem 13 MU.
13MU - istniejąca zabudowa pierzejowa,
a) kamienice nr 11 przy ul. Kołłątaja i nr 18 przy ul. Staszica są obiektami o szczególnych walorach kulturowych - wszelkie prace budowlane mogą być prowadzone po uprzednim uzyskaniu opinii Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.
b) można zamknąć kwartał poprzez wprowadzenie ogrodzeń zgodnie z ustaleniami ust.2 pkt.13,
c) obsługa kwartału odbywa się z ul. Staszica (144kD),
d) zakazuje się wznoszenia budynków gospodarczych lub garażowych nie związanych z istniejącą zabudową
Ust 2 pkt 13) w ramach obowiązującej linii zabudowy można stosować ogrodzenia zewnętrzne w formie muru litego z kamienia, materiałów ceramicznych oraz z elementów kutych na podmurówce, wyklucza się stosowanie prefabrykatów żelbetowych,
Ponadto obiekt jest chroniony w ustaleniach mpzp Stare Miasto z 1999 r., rozdział II przepisy szczególne §7.
W granicach określonych w § 1 ust.1 oraz na podstawie ustawy z dnia 15 lutego 1962r. o ochronie dóbr kultury (Dz.U. z 1962r. Nr 10, poz.48 z późniejszymi zmianami) ustala się szczególne warunki zagospodarowania terenu, wynikające z potrzeb ochrony środowiska kulturowego, w tym:
1. Granicę ścisłej ochrony konserwatorskiej, zgodnie z jej oznaczeniem na rysunku planu, w ramach której wszelkie prace budowlane i ziemne mogą być prowadzone po uprzednim zezwoleniu pisemnym Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków,
3. Ochronę obiektów o walorach kulturowych, zgodnie z ich oznaczeniem na rysunku planu, dla których wszystkie działania architektoniczno-budowlane podlegają opinii Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.

Bibliografia:

1, Julius Blaschke - przetłumaczone na j. polski dzieło - "Geschichte der Stadt Glogau und des Glogauer Landes" - str. 527

 

Źródła ikonograficzne:

1. Reprinty map przedwojennego Głogowa będące w posiadaniu DGP
2. Ikonografia historyczna ze zbiorów Rafaela Rokaszewicza
3. Herder - Institut Marburg 1997 - "Zbliżenia - widoki Głogowa" str. 29, 36, 74, 81, 82, 83, 118.
4. Werner Bein - "Glogau in alten Ansichten" - str. 17

 

Opracowanie karty ewidencyjnej:

tekst: Bogdan Samorek
zdjęcia: Bogdan Samorek
plany i rysunki: Bogdana Samorek
opracowanie strony internetowej: Leszek Nowicki

 

Miejsce przechowywania negatywów:

Wydział Gospodarki Przestrzennej i Architektury
Dział Gospodarki Przestrzennej
Urzędu Miejskiego w Głogowie

 

Data założenia karty:

22 października 2003