Karta ewidencyjna obiektu

 

Nr ewidencyjny:

053  

 

Nazwa obiektu:

Kamienica narożna

 

Czas powstania obiektu:
przełom XIX - XX w.

 

Adres obiektu:

Kołłątaja 1

 

Przeznaczenie pierwotne:

Dom mieszkalny wielorodzinny

 

Użytkowanie obecne:

Dom mieszkalny wielorodzinny

 

Krótki opis obiektu:

Budynek czterokondygnacyjny, na planie litery L, otynkowany i pomalowany. Dach dwuspadowy, kryty dachówką ceramiczną. Poddasze częściowo zagospodarowane. Obiekt jest budynkiem narożnym zamykającym kwartał od strony ul. H. Kołłątaja i ul. S. Staszica. Elewacja wsch. przylegająca do zburzonego budynku budynku od str. ul. S. Staszica zaślepiona. Od strony podwórza na elewacji wąskie pionowe okna oraz balkon na III p. z metalową balustradą. Wejście do budynku od str. podwórza w cofniętym, owalnym narożniku płd. - wsch. Nad drzwiami duże okna międzykondygnacyjne doświetlające komunikację wewnątrz budyku. Całość przykryta stożkowatym daszkiem wyniesionym powyżej gzymsu podokapowego.
Elewacja północna z ryzalitem na rzucie prostokąta w części środkowej elewacji. Ryzalit przykryty dachem jednosadowym sięga gzymsu podokapowego. Okna w części parteru i III p. zwieńczone łukowato pozostałe poziomo. Narożnik płn. - zach. budynku w części parteru ścięty z oknem zwieńczonym łukowato. Od poziomu piętra narożny wykusz o przekroju szęciokątnym z oknami zwieńczonymi półkoliście na każdej ścianie. Wykusz sięga gzymsu podokapowego i przykryty jest daszkiem z dachówki ceramicznej w kształcie ostrołupa foremnego o podstawie sześciokąta foremnego. Elewacja zach. z ryzalitem na rzucie prostokątnym, ściętym przy szczycie płd. Na lewo od ryzalitu drzwi wejściowe do budynku od str. ul. Kołłątaja. Wewnątrz ryzalitu loggie sklepione łukowato, przykryte balkonem na poziomie III p. Balkon dzieli ryzalit na dwie niesymetryczne części wyniesione ponad gzyms podokapowy świadczące o mieszkalnej części poddasza. Okna na elewacji w parterze i na III p. sklepione łukowato, pozostałe poziomo.
Szczyt elewacji płd. przylega do budynku narożnego przy ul. Wały Chrobrego 7. Od podwórza na kondygnacjach trzy balkony z metalową balustradą.

 

Historia obiektu:

W ostatnich 15 latach przed zniesieniem twierdzy w 1902 r. władze miasta zwróciły uwagę główna na rozbudowę miasta w kierunku wschodnim. Pod koniec XIX w. zaczyna się rozbudowa miasta tracącego status twierdzy. Powstają okazałe wille, budynki mieszkaniowe wielorodzinne oraz obiekty użyteczności publicznej. Budynek wybudowany na przełomie XIX i XX w. zamykając kwartał od strony ul. Kołłątaja i Staszica. Podczas oblężenia miasta w marcu 1945 r. budynek płonie. Odbudowywany w latach 50 - tych w formie zubożonej architektonicznie nadal pełni rolę budynku mieszkalnego wielorodzinnego.

Zmiana bryły zewnętrznej (zniszczenia, przebudowa, remonty itp.):

Brak wizerunku historycznego obiektu od strony podwórza nie pozwala na kompleksowe porównanie go z wyglądem współczesnym. Na podstawie przedwojennej pocztówki można porównać zmiany na elewacjach płn. i zach. wynikłe z powojennej odbudowy obiektu.
Na elewacji płn. z dachu znikają wszystkie lukarny dachowe, ozdobne zwieńczenie ryzalitu oraz górna część wieży z hełmem przykrywającej wykusz narożny. Linia dachu sprowadzona zostaje do poziomu gzymsu podokapowego. Z elewacji usunięte zostają wszystkie dekoracje rozrzeźbiające elewację w formie lizen, wnęk międzyokiennych, gzymsów, boniowania oraz obramowania okien. W miejscu pięknej dekoracji (kamień ?) podpierającej wykusz pozostają na dwie belki konstrukcyjne odsłonięte dla przechodnia. To samo dzieje się na elewacji zachodniej. Górna część ryzaliyu zostaje przebudowana. Znika zadaszenie nad balkonem III p. a wyniesione ponad gzyms podokapowy części ryzalitu (wcześniej cofnięte), zostają zlicowane z przednią ścianą ryzalitu.
Fotografie z 2011 r. nie wykazują istotnych zmian w wyglądzie budynku w porównaniu z wizualizacją wcześniejszą.

Uwagi różne:

Wymiana stolarki otworowej z zachowaniem podziałów historycznych. Ocieplenie z próbą odtworzenia niektórych detali architektonicznych i pomalowanie budynku po uzgodnieniu z konserwatorem zabytków. W mpzp Starego Miasta z 1999 r. budynek stoi w zabudowie pierzei oznaczonej na rysynku planu symbolem 13 MU. Jest oznaczony w rysunku planu jako obiekt o walorach kulturowych
10) 13MU - istniejąca zabudowa pierzejowa,
a) kamienice nr 1 przy ul. Kołłątaja i nr 18 przy ul. Staszica są obiektami o szczególnych walorach kulturowych - wszelkie prace budowlane mogą być prowadzone po uprzednim uzyskaniu opinii Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków,
b) można zamknąć kwartał poprzez wprowadzenie ogrodzeń zgodnie z ustaleniami ust.2 pkt.13,
c) obsługa kwartału odbywa się z ul. Staszica (144kD),
d) zakazuje się wznoszenia budynków gospodarczych lub garażowych nie związanych z istniejącą zabudową.
Ponadto budynek chronią ustalenia m.p.z.p. Starego Miasta: rozdział II: przepisy szczególne § 7:
W granicach określonych w § 1 ust.1 oraz na podstawie ustawy z dnia 15 lutego 1962r. o ochronie dóbr kultury (Dz.U. z 1962r. Nr 10, poz.48 z późniejszymi zmianami) ustala się szczególne warunki zagospodarowania terenu, wynikające z potrzeb ochrony środowiska kulturowego, w tym:
1. Granicę ścisłej ochrony konserwatorskiej, zgodnie z jej oznaczeniem na rysunku planu, w ramach której wszelkie prace budowlane i ziemne mogą być prowadzone po uprzednim zezwoleniu pisemnym Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.
3. Ochronę obiektów o walorach kulturowych, zgodnie z ich oznaczeniem na rysunku planu, dla których wszystkie działania architektoniczno-budowlane podlegają opinii Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.

Bibliografia:

1. Julius Blaschke - przetłumaczone na j. polski dzieło - "Geschichte der Stadt Glogau und des Glogauer Landes" - str. 527

 

Źródła ikonograficzne:

1. Reprinty map przedwojennego Głogowa oraz zdjęcie lotnicze z 07. 02. 1945 r. będące w posiadaniu DGP.
2. Ikonografia historyczna ze zbiorów Rafaela Rokaszewicza.

 

Opracowanie karty ewidencyjnej:

tekst: Bogdan Samorek
zdjęcia: Bogdan Samorek, Leszek Nowicki, Grzegorz Łoziński
plany i rysunki: Bogdan Samorek
opracowanie strony internetowej: Leszek Nowicki

 

Miejsce przechowywania negatywów:

Wydział Gospodarki Przestrzennej i Architektury
Dział Gopodarki Przestrzennej
Urzędu Miejskiego w Głogowie

 

Data założenia karty:

22 października 2003