Karta ewidencyjna obiektu

 

Nr ewidencyjny:

031  

 

Nazwa obiektu:

Zespół budynków wodociągów

 

Czas powstania obiektu:
ok. 1881 r.

 

Adres obiektu:

Łąkowa 52

 

Przeznaczenie pierwotne:

Wodociągi

 

Użytkowanie obecne:

Wodociągi

 

Krótki opis obiektu:

Obiekt składa się z trzech budynków połączonych ze sobą, Wszystkie budynki wykonane z cegły i pokryte dachówką ceramiczną. Budynek główny kalenicowo posadowiony do ul. Łąkowej na planie prostokąta, pokryty dachem czterospadowym. Pod połacią dachu prosty gzyms podokapowy. Elewacja wejściowa, (północna) niesymetryczna z portalem z piaskowca wykonanym w stylu doryckiej architektury greckiej. Kolumny kanelowane (bez bazy) z głowicami doryckimi, przykryte belką w formie antycznego architrawu. Pod architrawem płaskorzeźba przedstawiająca nagi tors człowieka trzymającego w prawej ręce makietę domu i lewą ręka opartą na biodrze. Na lewym ramieniu siedzi dorosła postać ptaka. Na głowie owal nawiązujący do skromnej korony a może nimbu. Człowiek ten siedzi w ptasim gnieździe z czterema pisklętami z otwartymi do góry dziobami. Całość osadzona na stylizowanym rozwidleniu gałęzi. Nad architrawem centralnie półkoliste okno podzielone na cztery części. W części dachowej lukarna z dachem jednospadowym i trzema oknami. Po lewej stronie portalu trzy wysokie okna, po prawej cztery, osadzone we wnękach między lizenami świadczą o przemysłowym przeznaczeniu tej części budynku. Szczyt zachodni budynku z bocznymi lizenami, w części centralnej olbrzymie stalowe wrota. Szczyt wschodni bez dużych stalowych wrót ale z oknem w części piętra. Na dachu liczne kominy wentylacyjne oraz okna połaciowe w części południowej połaci. Na przedłużeniu wejścia głównego do elewacji płd. dobudowany parterowy łącznik, przykryty dachem dwuspadowym. Na elewacji płn. i zach. szereg prostokatnych okien. Pod połacią dachu prosty gzyms podokapowy. W połaci dachowej tych części łącznika dwa rzędy okien połaciowych oraz trzy kominy wentylacyjne. Elewacja wsch. łącznika z drzwiami z doświetlem w części centralnej we wnęce między lizenami. Po obu stronach drzwi dwa różnego kształtu prostokątne okna. Nad wejściem w połaci dachowej lukarna z trzema okienkami i dachem jednospadowym. Na prawo od lukarny dwa okna połaciowe, na lewo trzy wywiewki kanlizacyjne. Do płd. - wschodniego narożnika łącznika przylega duży, trzykondygnacyjny budynek kryty dachem czterospadowym. Okna w parterze tego budynku sa półkoliste. na piętrze kwadratowe a w częśći poddasza prostokątne, poziome. Wszystkie podzielone są szczeblinami dzielącymi okna na małe kwadratowe pola. Na dachu w lini kalenicy, dwa symetrycznie rozmieszczczone, zadaszone kominy wyciągów wentylacyjnych. Całość obiektu jest w kolorze brązowym zbliżonym do koloru dachówki z elementami koloru kości słoniowej (węgarki wszystkich okien, wnęki międzylizenowe i ściany szczytowe budynku głównego.

 

Historia obiektu:

Do jesieni 1909 r. Miasto otrzymywało wodę pitną z ujęć w Brzostowie, Górkowie i Paulinowie. Wraz z rozwojem miasta ilość wody zaczęła być niewystarczająca. Podany rok 1881 jest datą przyznania przez radę miejską sumy 94.000 marek na budowę nowych zakładów wodociągowych. W 1907 r. zlecono firmie David Grove z Berlina budowę doświadczalnego zakładu wodociągów. Koszty budowy wynosiły 60 000 marek rzeszy. Woda wydobywana z doliny Odry wymagała zastosowania urządzeń filtrujących. Z powodu uzyskania doskonałych efektów dot. jakości wody i wydajności zakładu, organy miejskie postanowiły stworzyć obok zakładu doświadczalnego, zakład zaopatrujący w wodę pitną w ilościach spełniających potrzeby miasta. Permutit A.G. Berlin przejęła w 1913 r. budowę zakładu. W październiku 1914 r. budowa została przekazana załadowi o nazwie "Domwasserwerk" (wodociagi katedralne). Jak na ówczesne czasy wodociągi przy ul. Łąkowej były bardzo nowoczesne. Od uruchomienia tego zakładu do 1945 r. miasto nie miało kłopotów z brakiem wody.

Zmiana bryły zewnętrznej (zniszczenia, przebudowa, remonty itp.):

Na przedwojennej mapie Głogowa obiekt ma plan litery L. Rosnące szybko zapotrzebowanie na wodę powoduje rozbudowę budynku. Zostaje rozbudowany budynek główny zmieniający kształt planu w literę T. Na elewacji wschodniej do narożnika płd. - wsch. dobudowano trzykondygnacyjny budynek nadający ostateczny kształt zespołowi budynków. Remont elewacji wraz z ociepleniem budynku z 2003 r. nadaje mu odświeżony wygląd.
Fotografia budynku z 2011 r. nie wykazuje zmian w wyglądzie budynku w porównaniu z wizualizacją wcześniejszą.

Uwagi różne:

W m.p.z.p. Otrowa Tumskiego z 1998 r. budynek stoi na terenie oznaczonym w rysunku planu symbolem 24 WZ.
Jest oznaczony w rysunku planu jako obiekt o walorach kulturowych.
Dla terenu oznaczonego symbolem 24 WZ ustala się przeznaczenie dla Miejskiego Zakładu Wodociągów i Kanalizacji. Należy przeprowadzić regulację geodezyjną granic terenu.
Ochronę obiektu stanowią ustalenia zawarte w rozdziale 2 § 7 ogólne zasady zagospodarowania przestrzennego :
ust. 16. Wszelka zabudowa musi uwzględniać typy i charakter budynków przedwojennych na tym obszarze, wraz z analizami historycznymi pierwotnej zabudowy i zagospodarowania terenu.
ust. 17. Stolarka we wszystkich budynkach może być wymieniona wyłącznie na nową identyczną w wyglądzie z pierwotną.
ust. 19. Nie dopuszcza się uszczuplania wystroju i detali w budynkach, ani likwidacji istniejących podcieni, nadwieszeń i przejazdów pod budynkami.
ust. 20. Przy odnawianiu, remoncie lub modernizacji budynków przedwojennych należy przywracać ich pierwotny wystrój architektoniczny.
W zmianie mpzp Ostrowa Tumskiego z 2011 r. budynek wodociągów stoi na terenie oznaczonymw w rysunku planu symbolem 24.1.W.
1. Dla terenu oznaczonego w rysunku planu symbolem 24.1.W ustala się przeznaczenie infrastruktura techniczna - wodociągi - Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji
2. Na terenie o którym mowa w ust. 1 w zakresie kształtowania zabudowy i zagospodarowania terenu obowiązuje:
1) na terenie znajduje się obiekt o walorach kulturowych- zabytek objęty gminną ewidencją zabytków
2) ilość kondygnacji dla budynków maksimum trzy
3) dachy strome symetryczne o min. 2 połaciach o kącie nachylenia połaci od 35 do 55 stopni, kryte dachówką ceramiczną lub cementową
4) dopuszcza się budowę nowych obiektów związanych z przeznaczeniem podstawowym oraz jego obsługą
5) dopuszcza się infrastrukturę techniczną
6) dopuszcza się garaże w formie zwartego parterowego zespołu (zespołów) boksów, przewidzianych do realizacji w zorganizowanym cyklu inwestycyjnym, zgodnie z przepisami szczególnymi, dachy płaskie lub ukośne, nawiązujące formą do dachów o walorach kulturowych, wymagany wysoki poziom architektoniczny i estetyczny zabudowy
7) dla budynków nie spełniających warunków określonych w niniejszym paragrafie istniejących przed dniem wejścia w życie niniejszej uchwały dopuszcza się ich remonty, przebudowę i nadbudowę, jeżeli wynika to z potrzeb lub wymagań przepisów prawa i nie będą kolidować z historycznym krajobrazem otoczenia.
Ponadto obiekt chroniony jest ustaleniami zawartymi w rozdziale 4 w/w zmiamy mpzp Ostrowa Tumskiego z 2011 r. pt. Ustalenia w zakresie ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków.

Bibliografia:

1. Julius Blaschke - przetłumaczone na j. polski dzieło - "Geschichte der Stadt Glogau und des Glogauer Landes" - str. 524, 540

 

Źródła ikonograficzne:

1. Reprinty map przedwojennego Głogowa będące w posiadaniu DGP
Brak ikonografii historycznej budynku.

 

Opracowanie karty ewidencyjnej:

tekst: Bogdan Samorek
zdjęcia: Bogdan Samorek
plany i rysunki: Bogdan Samorek
opracowanie strony internetowej: Leszek Nowicki

 

Miejsce przechowywania negatywów:

Wydział Gospodarki Przestrzennej i Architektury
Dział Gospodarki Przestrzennej
Urzędu Miejskiego w Głogowie

 

Data założenia karty:

05 listopada 2003