Karta ewidencyjna obiektu

 

Nr ewidencyjny:

029  

 

Nazwa obiektu:

Telekomunikacja Polska SA

 

Czas powstania obiektu:
lata 80-te XIX w.

 

Adres obiektu:

Piotra Skargi 25

 

Przeznaczenie pierwotne:

Budynek poczty

 

Użytkowanie obecne:

Administracja i centrala telefoniczna

 

Krótki opis obiektu:

Budynek dwukondygnacyjny. Wybudowany z cegły, kryty dachem dwuspadowym (dachówka ceramiczna). Obiekt wyposażony w liczne dekoracje z piaskowca (portale, zwieńczenia szczytów i ryzalitów, obramienia okien, podokienniki zewnętrzne, gzymsy, boniowania, sterczyny, wnęki podokienne w parterze), oraz z cegły glazurowanej (gzymsy podokapowe ryzalitów i wsch. ściany szczytowej oraz w obramieniach okien). Budynek usytuowany na rogu ul. Piotra Skargi i Piaskowej posiada typowy, narożny ryzalit ścinający naroże budynku zwieńczony trójkątnym tympanonem. W części przyziemia drzwi dwuskrzydłowe, kasetonowe z półkolistym, przeszklonym doświetlem. Okna w części parterowej zwieńczone półkoliście, posiadają inne obramienia niż okna I p. które są prostokątne. Elewacja północna przylegająca niegdyś do zburzonej kamienicy wzmocniona trzema lizenami, otynkowana. Elewacja główna (zachodnia), symetryczna z okazałym ryzalitem w części centralnej. Zwieńczenie ryzalitu rozbudowane z rzeźbą końskiej głowy w części tympanonu, potrójne okno z obramieniem z piaskowca i znakiem firmowym Telekomunikacji Polskiej. W narożnikach nad gzymsem podokapowym dwie sterczyny. Wejście główne do budynku w formie okazałego portalu z piaskowca wystającego przed lico ryzalitu. Po obu stronach dwie kolumny na podwyższonych bazach z neoklasycystycznymi głowicami podtrzymującymi fryzy na których oparte jest trójkątne zwieńczenie ze sterczynami nad fryzami i trójkątnym polem z płaskorzeźbą prezentującą trąbkę pocztyliona. Na wysokości 2/3 trzonu kolumn belka w formie gzymsu oddzielająca drzwi od doświetla. Drzwi i doświetle ozdobione kutą kratą o bardzo bogatej ornamentyce. Elewacja południowa, symetryczna z ryzalitem w części centralnej. Zwieńczenie ryzalitu identyczne ze zwieńczeniem wschodniej ściany szczytowej. Wschodnia ściana szczytowa posiada potrójne okno w części poddasza, wnękę okienną na I p. i pozbawiona jest okien w części parterowej. Do elewacji płn. przy szczycie wschodnim dobudowana wieża na planie sześciokąta foremnego z wejściem w parterze, zwieńczona dachem w formie ostrosłupa o podstawie sześciokąta. Okna wieży zwieńczone półkoliście z obramieniem i boniowanie z piaskowca w narożnikach. Płn. - wschodnia część budynku przylegajaca do budynku głównego od strony dziedzińca, parterowa pokryta dachem jednospadowym, ze spadkiem w kierunku wschodnim. Ta część budynku uboższa w dekoracje kamienne. Gzyms podokapowy kroksztynowy z cegły, okna na dachem mniejsze od okien parteru. Teren dziedzińca otoczony ogrodzeniem. Słupki z cegły i piaskowca między nimi kuta krata o bogatej ornamentyce. Furtka i brama wjazdowa przy wschodniej ścianie szczytowej. Dziedziniec wypełniają budynki warsztatowe, płd. elewacja Zespołu Szkół Ekonomicznych i parking. Na dziedzińcu wysoki stalowy maszt antenowy.

 

Historia obiektu:

Poprzednikiem przedmiotowego budynku był bardzo obszerny gmach poczty przy ul. Szkolnej 21, który otwarto 12. 06. 1841 r. Tu była siedziba poczty aż do wybudowania nowej poczty we wschodniej części miasta (wg Blaschkego). Na podstawie ustawy Rzeszy z 30. 05. 1873 r. miasto uzyskało nowe tereny budowlane. Poczta zarezerwowała dla siebie jedna posesję. Dnia 01. 05. 1892 r. poczta wprowadziła się do nowego budynku przy ul. Piotra Skargi 25. Powstałe w latach 89 i 90 - tych XIX w. budynki nadały wschodniej częsci miasta wyjątkowej ozdoby. W wyniku zniszczeń wojennych budynek stracił trochę ze swej pierwotnej urody, jest jedak nadal jedną z pereł architektury przedwojennego Głogowa. Po przeobrażeniach politycznch w Polsce w wyniku oddzielenia się poczty od telekomunikacji w latach 90 - tych XX w. budynek jest własnością Telekomunikacji Polskiej S.A. W tym czasie budynek przechodzi kapitalny remont.

Zmiana bryły zewnętrznej (zniszczenia, przebudowa, remonty itp.):

Podczas wielkiego pożaru Starówki w marcu 1945 r. w budynku spłonął dach oraz wieże w narożniku płd. - zach. i płn. - zach. Podczas powojennej odbudowy zakończonej w 1954 r. z dachu zniknęły wszystkie lukarny dachowe. Wieżę z chełmem z narożnika płd. - zach. skrócono do poziomu krawędzi dachu i nadano mu formę narożnego ryzalitu zwieńcznego dachem dwuspadowym. Gzymsy tworzą trójkątne pole niewypełnionego tympanonu. Ponieważ wszystkie wizerunki przedwojennego budynku wykonywane są z placu Wilhelma trudne jest ustalenie zmian na elewacji wschodniej. Elewacja północna przylegała do następnego wyższego budynku w zabudowie kwartału. Na pewno zmianie uległ hełm wieży w narożniku płn. - wsch. który przybrał formę prostego ostrosłupa o podstawie sześciokąta foremnego. Ostatecznego szlifu nadał budynkowi remont przeprowadzony w latach 90 - tych XX w. kiedy obiektowi wraz z detalami z piaskowca i otoczeniu budynku nadano odświeżoną formę.
Fotografie z 2011 r. ilustrują rozmach i ukazują detale architektoniczne budowli.

Uwagi różne:

Budunek Telekomunikacji Polskiej S.A. zlokalizowany jest w strefie A ochrony konserwatorskiej, na terenie Starego Miasta na terenie oznaczonym w rysunku planu z 1999 r. symbolem 55 UP - usługi publiczne - łączności - użytkowanie bez zmian, przy czym:
a) funkcję podstawową można uzupełnić funkcją usług komercyjnych, zieleni lub obsługi komunikacji,
b) budynek poczty jest obiektem o walorach kulturowych - wszelkie prace budowlane mogą być prowadzone po uprzednim uzyskaniu opinii Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków,
c) można odtworzyć dominantę lokalną w narożniku ul. P. Skargi i Piaskowej (116kL, 117kL),
d) należy uzupełniać zabudowę zgodnie z oznaczeniem na rysunku planu, przy czym nowe obiekty powinny formą i skalą nawiązywać do budynku poczty,
e) wjazd na teren powinien odbywać się z ul. K. Miarki (145kD – nowa droga dojazdowa),
f) należy konserwować i utrzymać formę ogrodzenia i bramy od strony ul. Piaskowej na odcinku wyznaczonym w planie.
W rysunku planu budynek jest oznaczony jako obiekt o walorach kulturowych.

Bibliografia:

1. Julius Blaschke - przetłumaczone na j. polski dzieło - "Gesichte der Stadt Glogau und des Glogaues Landes" - str. 488, 520, 529.

 

Źródła ikonograficzne:

1. Reprinty map przedwojennego Głogowabędące w posiadaniu DGP.
2. Ikonografia historyczna ze zbiorów Rafaela Rokaszewicza

 

Opracowanie karty ewidencyjnej:

tekst: Bogdan Samorek
zdjęcia Bogdan Samorek
plany i rysunki: Bogdan Samorek
opracowanie strony internetowej: Leszek Nowicki

 

Miejsce przechowywania negatywów:

Wydział Gospodarki Przestrzennej i Architektury
Dział Gospodarki Przestrzennej
Urzędu Miejskiego w Głogowie

 

Data założenia karty:

09 grudnia 2003